VENDIM Nr. 550, datë 27.8.2014 PËR MIRATIMIN E RREGULLORES “PËR MBROJTJEN E SIGURISË DHE SHËNDETIT TË PUNËMARRËSVE NGA RISQET E LIDHURA ME EKSPOZIMIN NDAJ AGJENTËVE BIOLOGJIKË NË PUNË

VENDIM

Nr. 550, datë 27.8.2014

PËR MIRATIMIN E RREGULLORES “PËR MBROJTJEN E SIGURISË DHE SHËNDETIT TË PUNËMARRËSVE NGA RISQET E LIDHURA ME EKSPOZIMIN NDAJ AGJENTËVE BIOLOGJIKË NË PUNË”^[1]

 

Në mbështet­je të nen­it 100 të Kushte­tutës dhe të shkro­n­jës “b”, të pikës 1, të nen­it 39, të ligjit nr. 10237, datë 18.2.2010, “Për sig­ur­inë dhe shën­detin në punë”, me propoz­imin e min­istrit të Shën­de­të­sisë, Këshilli i Min­is­trave

VENDOSI:

1. Mira­timin e rreg­ul­lores “Për mbro­jt­jen e sig­urisë dhe shën­de­tit të punë­mar­rësve nga risqet e lid­hu­ra me ekspoz­imin ndaj agjen­tëve biologjikë në punë”, sipas tek­stit që i bashkëlid­het këtij vendi­mi.
2. Ngarko­hen të gjitha min­istritë dhe insti­tu­cionet në varësi të tyre për ndjek­jen dhe zba­timin e këtij vendi­mi.

Ky vendim hyn në fuqi 6 muaj pas botim­it në Fle­toren Zyrtare.

KRYEMINISTRI

Edi Rama

RREGULLORJA

PËR MBROJTJEN E PUNËMARRËSVE NGA RISQET E LIDHURA ME AGJENTËT BIOLOGJIKË NË PUNË

SEKSIONI I

DISPOZITA TË PËRGJITHSHME

Neni 1

Qël­li­mi

1. Kjo rreg­ul­lore ka për qël­lim mbro­jt­jen e sig­urisë dhe shën­de­tit të punë­mar­rësve nëpër­m­jet paran­dalim­it të risqeve, që janë të pran­ishme ose që mund të kri­jo­hen nga ekspoz­i­mi ndaj agjen­tëve biologjikë në punë.
2. Kjo rreg­ul­lore zba­to­het në për­puth­je me legjis­la­cionin në fuqi që rreg­ul­lon për­dorim­in e kon­trol­lu­ar të mikroor­ga­niz­mave të mod­i­fikuar gjenetik­isht dhe lëshimin e tyre të vull­net­shëm në mjedis.

Neni 2

Përku­fiz­ime

1. Për qël­lim të kësaj rreg­ul­lore­je, ter­mat e për­dorur kanë kup­ti­met e mëposhtme:
2. a) “agjent biologjik” nënkup­ton mikroor­ga­niz­mat, përf­shirë ata që janë mod­i­fikuar gjenetik­isht, kul­tur­at qeli­zore dhe endoparaz­itët njerë­zorë, që mund të jenë në gjend­je të pro­voko­jnë çfarë­dol­loj infek­sioni, alergjie ose tok­siciteti;
3. b) “mikroor­ga­nizëm” nënkup­ton një njësi mikro­bi­ologjike, qeli­zore ose joqeli­zore, të aftë të riprod­ho­het ose të trans­fer­o­jë mate­r­i­al gjenetik;
4. c) “kul­turë qeli­zore” nënkup­ton rrit­jen in-vit­ro të qelizave që rrjed­hin nga orga­niz­ma shumëqeli­zorë;

ç) “vlerësim i riskut” është vlerësi­mi i riskut të ekspozim­it ndaj agjen­tëve biologjikë në për­puth­je me nenin 3, pika 3 të kësaj rreg­ul­lore­je.

2. Agjen­tët biologjikë klasi­fiko­hen në katër grupe risku, në për­puth­je me nivelin e tyre të riskut për infek­tim:
3. a) “agjent biologjik i grupit 1” nënkup­ton një agjent biologjik, që nuk ka të ngjarë të shkak­to­jë sëmund­je te njerëz­it;
4. b) “agjent biologjik i grupit 2” nënkup­ton një agjent biologjik, që:

- mund të shkak­to­jë sëmund­je te njerëz­it dhe mund të jetë një rrezik për punë­mar­rësit;

- nuk ka të ngjarë që të përhapet në komu­nitet; dhe

- zakon­isht janë të disponueshme pro­fi­lak­si ose tra­j­time të efek­t­shme.

1. c) “agjent biologjik i grupit 3” nënkup­ton një agjent biologjik që:

- mund të shkak­to­jë sëmund­je të rën­da te njerëz­it dhe paraqet një rrezik seri­oz për punë­mar­rësit;

- mund të paraqesë një risk për përhap­je në komu­nitet; dhe

- zakon­isht janë të disponueshme pro­fi­lak­si ose tra­j­time të efek­t­shme.

ç) “agjen­ti biologjik i grupit 4” nënkup­ton një agjent biologjik, që:

- shkak­ton sëmund­je të rëndë te njerëz­it dhe është një rrezik seri­oz për punë­mar­rësit;

- mund të paraqesë një risk të lartë për përhap­je në komu­nitet; dhe

- zakon­isht nuk janë të disponueshme pro­fi­lak­si  ose tra­j­time të efek­t­shme.

3. “Autoritet kom­pe­tent” në kup­ti­min e kësaj rreg­ul­lore­je, është min­is­tria përgjegjëse për shën­de­tës­inë.

Neni 3

Fusha e zba­tim­it, për­cak­ti­mi dhe vlerësi­mi i risqeve

1. Kjo rreg­ul­lore zba­to­het për veprim­tar­itë, në të cilat punë­mar­rësit janë ose mund të ekspo­zo­hen ndaj agjen­tëve biologjikë gjatë punës së tyre.
2. Në rastin e një veprim­tarie që mund të përf­shi­jë një risk për ekspoz­im ndaj agjen­tëve biologjikë, punëd­hënësi duhet të për­cak­to­jë natyrën, shkallën dhe kohëzg­jat­jen e ekspozim­it të punë­mar­rësve, në mënyrë që të jetë në gjend­je të vlerë­so­jë çdo risk për shën­detin ose sig­ur­inë e punë­mar­rësve, si dhe të për­cak­to­jë masat që duhen mar­rë.

Në rastin e veprim­tarive që përf­shi­jnë ekspoz­imin ndaj disa gru­peve të ndryshme të agjen­tëve biologjikë, punëd­hënësi vlerë­son riskun mbi bazën e rrez­iqeve të paraqi­tur nga të gjithë agjen­tët biologjikë të rrezik­shëm të pran­ishëm.

Punëd­hënësi rivlerë­son rreg­ull­isht riskun një herë në vit dhe në çdo rast kur ndodh një  ndryshim në kushtet që mund të ndiko­jnë mbi ekspoz­imin e punë­mar­rësve ndaj agjen­tëve biologjikë.

Punëd­hënësi duhet të vërë në dis­pozi­cion të autoriteteve të inspek­tim­it dhe autoriteteve kom­pe­tente me kërkesë të tyre, infor­ma­cionin e për­dorur për kry­er­jen e vlerësim­it.

3. Vlerësi­mi i riskut kry­het mbi bazën e të gjithë infor­ma­cionit në dis­pozi­cion, përf­shirë:
4. a) klasi­fikimin e agjen­tëve biologjikë që për­bëjnë, ose mund të për­bëjnë, rrezik për shën­detin e njeri­ut, sipas kritereve të dhënë në nenin 2, pika 2;
5. b) reko­mandimet nga autoriteti i inspek­tim­it përgjegjës për shën­detin në punë për kon­trol­lin e agjen­tit biologjik, në mënyrë që të mbro­het shën­de­ti i punë­mar­rësve kur janë ose mund të jenë të ekspozuar ndaj këtij agjen­ti si rezul­tat i punës së tyre;
6. c) infor­ma­cionin mbi sëmund­jet që mund të ngjiten si rezul­tat i punës së punë­mar­rësve;

ç) efek­tet poten­ciale alergjene ose tok­sikog­jene, si rezul­tat i punës së punë­mar­rësve;

1. d) njo­hu­ritë për një sëmund­je, nga e cila kon­sta­to­het se vuan një punë­mar­rës dhe që ka lid­hje të drejt­për­drejtëë me punën e tij.
2. Agjen­tët biologjikë, të klasi­fikuar në gru­pet 2 deri në 4 sipas pikës 2 të nen­it 2 jepen në shto­jcën III. Nëse agjen­ti biologjik për t’u vlerë­suar nuk mund të klasi­fiko­het qar­tazi në një prej gru­peve, ai duhet të klasi­fiko­het në grupin më të lartë të riskut ndër­m­jet alter­na­ti­vave.

Neni 4

Zba­ti­mi i nen­eve të ndryshme lid­hur me vlerësimin e risqeve

1. Nëse rezul­tatet e vlerësim­it të riskut tre­go­jnë se ekspoz­i­mi dhe/ose ekspoz­i­mi poten­cial ndaj një agjen­ti biologjik të grupit 1 është pa risqe të iden­ti­fikueshme për shën­detin e punë­mar­rësve, nenet 5 deri në 17 nuk zba­to­hen. Megjithatë, për punën me agjen­tët biologjikë të grupit 1, përf­shirë vaksi­nat e gjal­la të dobë­suara, parimet e sig­urisë dhe higjienës në punë duhet të zba­to­hen në çdo rast.
2. Kur veprim­taria nuk ka një qël­lim të vull­net­shëm për të punuar ose për­dorur një agjent biologjik, por vlerësi­mi i riskut tre­gon ekspoz­imin e punë­mar­rësve ndaj një agjen­ti biologjik, ash­tu si edhe për veprim­tar­itë për të cilat ka një listë indika­tive në shto­jcën I, zba­to­hen nenet 5, 7, 8, 10, 11, 12, 13 dhe 14 të kësaj rreg­ul­lore­je. Këto nene nuk zba­to­hen në rastet kur rezul­tatet e vlerësim­it të riskut tre­go­jnë se ato janë të panevo­jshme.

SEKSIONI II

DETYRIMET E PUNËDHËNËSVE

Neni 5

Zëvendësi­mi

Punëd­hënësi shmang për­dorim­in e një agjen­ti biologjik të dëmshëm, kur natyra e veprim­tarisë e lejon një gjë të tillë, duke e zëvendë­suar atë sipas rastit, bazuar në njo­hu­ritë aktuale, me një agjent biologjik, i cili, në kushtet e për­dorim­it të tij, nuk është i rrezik­shëm ose është më pak i rrezik­shëm për shën­detin e punë­mar­rësve.

Neni 6

Reduk­ti­mi i risqeve

1. Kur rezul­tatet e vlerësim­it të riskut sipas nen­it 3 të kësaj rreg­ul­lore­je tre­go­jnë risk për sig­ur­inë ose shën­detin e punë­mar­rësve, ekspoz­i­mi i tyre duhet të paran­dalo­het.
2. Kur paran­dal­i­mi i ekspozim­it sipas pikës 1 të këtij neni nuk është teknik­isht i mundur, duke pasur parasysh natyrën e veprim­tarisë dhe vlerësimin e riskut, risku i ekspozim­it duhet të reduk­to­het në një niv­el aq të ulët, sa është e nevo­jshme për të mbro­j­tur në mënyrë të duhur dhe të vazh­dueshme sig­ur­inë dhe shën­detin e punë­mar­rësve të ekspozuar. Ky reduk­tim arri­het veçanër­isht nëpër­m­jet masave të mëposhtme, që duhen zbat­u­ar nën dritën e rezul­tat­eve të vlerësim­it të riskut:
3. a) kufizim­it sa më shumë që të jetë e mundur, të num­rit të punë­mar­rësve të ekspozuar ose që mund të ekspo­zo­hen;
4. b) pro­jek­tim­it të pro­ce­seve të punës dhe masave të kon­trol­lit teknik, për të shman­gur ose min­i­mizuar çlir­im­in e agjen­tëve biologjikë në vendin e punës;
5. c) masave mbro­jtëse kolek­tive dhe/ose masave të mbro­jt­jes indi­vid­uale, kur ekspoz­i­mi nuk mund të shmanget nëpër­m­jet mjeteve të tjera;

ç) masave higjieno-san­itare për paran­dal­im­in ose reduk­timin e trans­ferim­it ose çlirim­it aksi­den­tal të një agjen­ti biologjik nga ven­di i punës;

1. d) për­dorim­it të shen­jës së rrezikut biologjik, të paraqi­tur në shto­jcën II dhe shen­jave të tjera të rëndë­sishme par­ala­jmëruese;
2. dh) har­tim­it të plan­eve për të për­bal­lu­ar aksi­dente që përf­shi­jnë agjen­të biologjikë;
3. e) tes­tim­it, kur është e nevo­jshme dhe teknik­isht e mundur, mbi pran­inë jashtë kufizim­it fizik parë­sor[2] të agjen­tëve biologjikë të për­dorur në punë;

ë) mjeteve që mundë­so­jnë, pas tra­j­tim­it të duhur kur është e për­sh­tat­shme, grum­bul­lim­in, rua­jt­jen dhe asgjësimin në mënyrë të sig­urt të mbet­jeve nga ana e punë­mar­rësve, përf­shirë për­dorim­in e kon­te­jn­erëve të sig­urt dhe të iden­ti­fikueshëm;

1. f) masa për manip­ulim­in dhe trans­portimin e sig­urt të agjen­tëve biologjikë bren­da ven­dit të punës.

Neni 7

Infor­ma­cion për autoritetet e inspek­tim­it

1. Kur rezul­tatet e vlerësim­it të riskut tre­go­jnë risk për sig­ur­inë ose shën­detin e punë­mar­rësve, punëd­hënësi, kur i kërko­het, vë në dis­pozi­cion të autoritetit të inspek­tim­it infor­ma­cione të për­sh­tat­shme lid­hur me:
2. a) rezul­tatet e vlerësim­it të riskut;
3. b) veprim­tar­itë, në të cilat punë­mar­rësit kanë qenë të ekspozuar ose mund të kenë qenë të ekspozuar ndaj agjen­tëve biologjikë;
4. c) num­rin e punë­mar­rësve të ekspozuar;

ç) emrin dhe aftësitë pro­fe­sion­ale të per­son­it përgjegjës për sig­ur­inë dhe shën­detin në punë;

1. d) masat mbro­jtëse dhe paran­daluese të mar­ra, përf­shirë pro­ce­du­rat dhe meto­dat e punës;
2. dh) planin e emergjencës për mbro­jt­jen e punë­mar­rësve nga ekspoz­i­mi ndaj një agjen­ti biologjik të grupit 3 ose 4, si rezul­tat i hum­b­jes së kon­trol­lit fizik mbi këtë agjent.
3. Për çdo aksi­dent ose inci­dent që mund të çojë në çlir­im­in e një agjen­ti biologjik dhe që mund të shkak­to­jë infek­sione dhe/ose sëmund­je të rën­da te njerëz­it, punëd­hënësi infor­mon men­jëherë autoritetet kom­pe­tente sipas legjis­la­cionit në fuqi mbi aksi­den­tet në punë.
4. Kur ndër­mar­r­ja pushon veprim­tar­inë, lista e punë­mar­rësve të ekspozuar, siç parashiko­het në nenin 11 të kësaj rreg­ul­lore­je dhe karte­lat e shën­de­tit në punë siç parashiko­het në nenin 14, dorë­zo­hen pranë struk­tu­rave rajonale të shën­de­tit pub­lik, në për­puth­je me legjis­la­cionin dhe/ose prak­tikën kom­bëtare në fuqi.

Neni 8

Higjiena dhe mbro­jt­ja indi­vid­uale

1. Për të gjitha veprim­tar­itë ku ka një risk për sig­ur­inë ose shën­detin e punë­mar­rësve për shkak të punës me agjen­të biologjikë, punëd­hënësit mar­rin masa të për­sh­tat­shme për të sig­u­ru­ar që:
2. a) punë­mar­rësit të mos kon­sumo­jnë ushqime, lëng­je ose duhan në zonat e punës ku ka një risk për ndot­je nga agjen­tët biologjikë;
3. b) punë­mar­rësit të pajisen me vesh­je mbro­jtëse ose vesh­je të tjera spe­ciale të për­sh­tat­shme;
4. c) punë­mar­rësve t’u vihen në dis­pozi­cion mjete dhe mjedise të për­sh­tat­shme dhe të mjaftueshme për shër­bimet higjieno-san­itare, që mund të përf­shi­jnë larës për sytë dhe/ose anti­sep­tikë për lëkurën;

ç) çdo pajis­je mbro­jtëse e nevo­jshme:

- të ruhet siç duhet në një vend të mirëpër­cak­tu­ar,

- të kon­trol­lo­het dhe pas­tro­het pas çdo për­dori­mi dhe, kur është e mundur, edhe për­para për­dorim­it të saj,

- kur është me defekt, të riparo­het ose të zëvendë­so­het për­para për­dorim­it të mëte­jshëm;

1. d) të ketë të doku­men­tu­ara pro­ce­du­ra për mar­rjen, manip­ulim­in dhe për­punimin e mostrave me origjinë njerë­zore ose shta­zore.
2. Kur largo­het nga zona e punës, punë­mar­rësi duhet të heqë vesh­jet e punës dhe pajis­jet mbro­jtëse, përf­shirë vesh­jet mbro­jtëse të për­men­dura në pikën 1 të këtij neni, që janë ndo­tur nga agjen­tët biologjikë. Për­para mar­rjes së masave të për­men­dura në pikën 2 të këtij neni, këto vesh­je të mba­hen veç­mas nga vesh­jet e tjera.

Punëd­hënësi duhet të sig­uro­jë që këto vesh­je dhe pajis­je mbro­jtëse të dez­in­fek­to­hen dhe pas­tro­hen, ose, nëse është e nevo­jshme, të shkatër­ro­hen.

3. Kos­tot finan­cia­re të masave të parashikuara në pikat 1 dhe 2 të këtij neni nuk u ngarko­hen punë­mar­rësve.

Neni  9

Informi­mi dhe formi­mi i punë­mar­rësve

1. Punëd­hënësi merr masat e duhu­ra për të sig­u­ru­ar formim të mjaftueshëm dhe të për­sh­tat­shëm të punë­mar­rësve dhe/ose për­faqë­suesve të tyre në ndër­mar­rje ose në fil­ialet e saj, mbi bazën e të gjithë infor­ma­cionit të disponueshëm, në veçan­ti, në for­mën e infor­ma­cionit dhe udhëz­imeve lid­hur me:
2. a) risqet poten­ciale për shën­detin;
3. b) masat për të paran­dalu­ar ekspoz­imin;
4. c) kërke­sat higjieno-san­itare;

ç) për­dorim­in e pajis­jeve dhe vesh­jeve mbro­jtëse;

1. d) masat për paran­dal­im­in e inci­den­teve, si dhe hap­at që duhen mar­rë nga punë­mar­rësit në rastin e inci­den­teve.
2. Formi­mi i punë­mar­rësve:
3. a) kry­het për­para fil­lim­it të punës që përf­shin agjen­të biologjikë;
4. b) për­sh­tatet në mënyrë që të mer­ren parasysh risqet e reja ose ndryshimet e risqeve ekzistuese; dhe
5. c) përsëritet në mënyrë peri­odike dhe në çdo rast që është e nevo­jshme.

Neni 10

Informi­mi i punë­mar­rësve në raste të veçan­ta

1. Punëd­hënësi ofron udhëz­ime me shkrim në vendin e punës dhe, kur është e nevo­jshme, ven­dos tabela që përm­ba­jnë min­i­mal­isht pro­ce­durën që duhet ndjekur në rastin e:
2. a) një aksi­den­ti ose inci­den­ti të rëndë që përf­shin manip­ulim­in e një agjen­ti biologjik;
3. b) manip­ulim­it të një agjen­ti biologjik të grupit 4, sipas pikës 2 të nen­it 2 të kësaj rreg­ul­lore­je.
4. Punë­mar­rësit i rapor­to­jnë men­jëherë per­son­it përgjegjës për sig­ur­inë dhe shën­detin në punë çfarë­dol­loj aksi­den­ti ose inci­den­ti që përf­shin manip­ulim­in e një agjen­ti biologjik.
5. Punëd­hënësi infor­mon men­jëherë punë­mar­rësit dhe/ose për­faqë­sue­sit e punë­mar­rësve për çdo aksi­dent ose inci­dent që mund të ketë rezul­tu­ar në çlir­im­in e një agjen­ti biologjik dhe i cili mund të shkak­to­jë infek­sion dhe/ose sëmund­je të rëndë për njerëz­it.

Për më tepër, kur ndodh një aksi­dent ose inci­dent i rëndë, punëd­hënësi infor­mon sa më shpe­jt që të jetë e mundur punë­mar­rësit dhe/ose për­faqë­sue­sit e tyre në ndër­mar­rje, apo fil­ialet e saj, mbi shkaqet e tyre, si dhe mbi masat e mar­ra, ose që duhen mar­rë, për të për­mirë­suar sit­u­atën.

4. Çdo punë­mar­rës ka akses vetëm në infor­ma­cionin e listës së për­men­dur në nenin 11 të kësaj rreg­ul­lore­je, që ka lid­hje me të per­son­al­isht.
5. Punë­mar­rësit dhe/ose çdo për­faqë­sues i tyre në ndër­mar­rje ose fil­ialet e saj kanë akses në infor­ma­cionin kolek­tiv anon­im.
6. Punëd­hënësi i pajis punë­mar­rësit dhe/ose për­faqë­sue­sit e tyre, me kërkesë të tyre, me infor­ma­cionin e parashikuar në pikën 1 të nen­it 7 të kësaj rreg­ul­lore­je.

Neni 11

Lista e punë­mar­rësve të ekspozuar

1. Punëd­hënësi mban një listë të punë­mar­rësve të ekspozuar ndaj agjen­tëve biologjikë të grupit 3 dhe/ose 4 të klasi­fikuar sipas pikës 2 të nen­it 2 të kësaj rreg­ul­lore­je, ku tre­go­het llo­ji i punës së kry­er dhe, kur është e mundur, agjen­ti biologjik ndaj të cilit ata janë ekspozuar, si dhe të dhë­nat e ekspoz­imeve, aksi­den­teve dhe inci­den­teve, sipas rastit.
2. Lista e për­men­dur në pikën 1 të këtij neni ruhet min­i­mal­isht 10 vjet pas për­fundim­it të ekspozim­it ndaj agjen­tëve biologjikë, në për­puth­je me legjis­la­cionin në fuqi dhe/ose prak­tikat kom­bëtare.

Lista ruhet për një kohë më të gjatë, deri në 40 vjet pas ekspozim­it të fun­dit të njo­hur, në rastin e ekspoz­imeve që mund të rezul­to­jnë në infek­sione, të cilat:

1. a) shkak­to­hen nga agjen­të biologjikë që nji­het se mund të shkak­to­jnë infek­sione të vazh­dueshme ose të fshe­hu­ra;
2. b) bazuar në njo­hu­ritë aktuale, janë të padi­ag­nos­tikue­sueshme, derisa sëmund­ja zhvil­lo­het shumë vite më vonë;
3. c) kanë peri­ud­ha inkuba­cioni veçanër­isht të gja­ta për­para se sëmund­ja të zhvil­lo­het;

ç) rezul­to­jnë në sëmund­je që rish­faqen me raste pas një peri­ud­he të gjatë, pavarë­sisht tra­j­tim­it; ose

1. d) mund të kenë paso­ja (seque­lae) të rën­da afat­g­ja­ta.
2. Mjeku i punës, per­soni përgjegjës për sig­ur­inë dhe shën­detin në punë dhe autoritetet e inspek­tim­it, kanë akses te lista e për­men­dur në pikën 1 të këtij neni.

Neni 12

Kon­sul­ti­mi dhe pjesë­mar­r­ja e punë­mar­rësve

Kon­sul­ti­mi dhe pjesë­mar­r­ja e punë­mar­rësve dhe/ose për­faqë­suesve të tyre në lid­hje me çësht­jet e mbu­lu­ara nga kjo rreg­ul­lore zhvil­lo­hen në për­puth­je me nenin 13 të ligjit nr. 10237, datë 18.2.2010, “Për sig­ur­inë dhe shën­detin në punë”.

Neni 13

Njof­ti­mi i autoritetit kom­pe­tent

1. Punëd­hënësi njofton para­prak­isht autoritetin kom­pe­tent për për­dorim­in për herë të parë të:
2. a) agjen­tëve biologjikë të grupit 2;
3. b) agjen­tëve biologjikë të grupit 3;
4. c) agjen­tëve biologjikë të grupit 4.

Njof­ti­mi kry­het të pak­tën 60 ditë për­para fil­lim­it të punës.

Punëd­hënësi gjithash­tu njofton para­prak­isht autoritetin kom­pe­tent për për­dorim­in për herë të parë:

- të çdo agjen­ti biologjik sht­esë të grupit 4; dhe

- të çdo agjen­ti biologjik të ri sht­esë të grupit 3, kur vetë punëd­hënësi në mënyrë provi­zore klasi­fikon atë agjent biologjik.

Autoriteti kom­pe­tent nxjerr udhëz­im për pro­ce­durën e ver­i­fikim­it të klasi­fikim­it provi­zor të agjen­tëve biologjikë.

2. Lab­o­ra­torëve që ofro­jnë shër­bim diag­nos­tikues në lid­hje me agjen­tët biologjikë të grupit 4 u kërko­het të krye­jnë vetëm një njof­tim fillestar lid­hur me objek­tin e për­dorim­it të tyre.
3. Një njof­tim i ri duhet të kry­het në çdo rast kur ka ndryshime thel­bë­sore në pro­ce­set ose pro­ce­du­rat, me rëndësi për sig­ur­inë ose shën­detin në punë, që e bëjnë të pavlef­shëm njof­timin e mëparshëm.
4. Njof­ti­mi i për­men­dur në pikat 1, 2 dhe 3 të këtij neni përm­ban:
5. a) emrin dhe adresën e ndër­mar­rjes dhe/ose fil­ialeve të saj;
6. b) emrin dhe aftësitë pro­fe­sion­ale të per­son­it përgjegjës për sig­ur­inë dhe shën­detin në punë;
7. c) rezul­tatet e vlerësim­it të riskut të për­men­dur në nenin 3 të kësaj rreg­ul­lore­je;

ç) llo­jet (speci­et) e agjen­tit biologjik;

1. d) masat mbro­jtëse dhe paran­daluese që janë parashikuar.

SEKSIONI III

DISPOZITA TË PËRZIERA

Neni 14

Mbikëqyr­ja shën­de­të­sore

1. Kur rezul­tatet e vlerësim­it të riskut tre­go­jnë një risk për sig­ur­inë ose shën­detin, punëd­hënësi merr masa për kry­er­jen e mbikëqyr­jes shën­de­të­sore të punë­mar­rësve në për­puth­je me legjis­la­cionin në fuqi dhe prak­tikën përkatëse.
2. Mbikëqyr­ja shën­de­të­sore e për­men­dur në pikën 1 të këtij neni kry­het për çdo punë­mar­rës:
3. a) për­para ekspozim­it të parë;
4. b) në inter­vale të rreg­ull­ta në vazhdimësi.

Këto masa janë të tilla që të mund të përf­shi­jnë këshillim mbi zba­timin e masave higjienike indi­vid­uale dhe të punës.

3. Vlerësi­mi i riskut duhet të iden­ti­fiko­jë ata punë­mar­rës të cilët kanë nevo­jë për masa mbro­jtëse indi­vid­uale.

Kur është e nevo­jshme, punëd­hënësi mundë­son vaksi­na të efek­t­shme për ata punë­mar­rës që nuk janë të vaksin­uar për agjentin biologjik, ndaj të cilit ata janë të ekspozuar ose ka të ngjarë të ekspo­zo­hen. Punëd­hënësi sig­uron vaksi­nat duke mar­rë parasysh kodin e reko­man­d­uar të prak­tikës të për­cak­tu­ar në shto­jcën VII.

Kur vëre­het se një punë­mar­rës vuan nga një infek­sion dhe/ose sëmund­je që dyshohet të jetë rezul­tat i ekspozim­it ndaj agjen­tëve biologjikë, mjeku i punës kryen mbikëqyr­je shën­de­të­sore edhe për punë­mar­rësit e tjerë që janë ekspozuar në mënyrë të ngjashme.

Në këtë rast, në për­puth­je me nenin 3 të kësaj rreg­ul­lore­je kry­het një rivlerësim i riskut të ekspozim­it.

4. Kur kry­het mbikëqyr­ja shën­de­të­sore, mjeku i punës doku­men­ton të dhë­nat shën­de­të­sore indi­vid­uale, të cilat ruhen min­i­mal­isht 10 vjet pas për­fundim­it të ekspozim­it, në për­puth­je me legjis­la­cionin në fuqi dhe prak­tikën kom­bëtare.

Në rastet e veçan­ta të për­men­dura në para­grafin e dytë të pikës 2 të nen­it 11 të kësaj rreg­ul­lore­je, mjeku i punës ruan të dhë­nat shën­de­të­sore indi­vid­uale për një kohë më të gjatë, deri në 40 vjet pas ekspozim­it  të fun­dit të njo­hur.

5. Mjeku i punës propo­zon çdo masë mbro­jtëse ose paran­daluese që duhet mar­rë në lid­hje me çdo punë­mar­rës indi­vid­ual.
6. Punëd­hënësi sig­uron që punë­mar­rësve t’u jepet infor­ma­cion dhe këshillim lid­hur me çdo mbikëqyr­je shën­de­të­sore, të cilës ata mund t’i nën­shtro­hen pas për­fundim­it të ekspozim­it.
7. Në për­puth­je me legjis­la­cionin në fuqi:
8. a) punë­mar­rësit kanë akses te rezul­tatet e mbikëqyr­jes shën­de­të­sore që kanë të bëjë me ta;

 dhe

1. b) punë­mar­rësit e intere­suar ose punëd­hënësi mund të kërko­jnë një rishikim të rezul­tat­eve të mbikëqyr­jes shën­de­të­sore.
2. Në shto­jcën IV jepen reko­mandime prak­tike për mbikëqyr­jen shën­de­të­sore të punë­mar­rësve.
3. Të gjitha rastet e sëmund­jeve ose vdek­jeve të iden­ti­fikuara si rezul­tat i ekspozim­it në punë ndaj agjen­tëve biologjikë deklaro­hen pranë autoritetit të inspek­tim­it në për­puth­je me legjis­la­cionin në fuqi dhe doku­mentet e tjera rreg­ul­la­tore lid­hur me mbikëqyr­jen shën­de­të­sore.

Neni 15

Shër­bimet e kujde­sit shën­de­të­sor dhe vet­eri­nar përveç lab­o­ra­torëve diag­nos­tikues

1. Për qël­lim­in e vlerësim­it të riskut, punëd­hënësi i kush­ton vëmend­je të veçan­të:
2. a) pasig­urive rreth pranisë së agjen­tëve biologjikë te pacien­tët njerëz ose kaf­shë dhe në mate­ri­alet dhe mostrat e mar­ra prej tyre;
3. b) rrezikut të paraqi­tur nga agjen­tët biologjikë të njo­hur ose të dyshuar si të pran­ishëm në pacien­tët njerëz ose kaf­shë dhe mate­ri­alet dhe mostrat e mar­ra prej tyre;
4. c) risqeve të paraqi­tu­ra për shkak të natyrës së punës.
5. Punëd­hënësit në shër­bimet e kujde­sit shën­de­të­sor dhe vet­eri­nar mar­rin masa të për­sh­tat­shme për mbro­jt­jen e sig­urisë dhe shën­de­tit të punë­mar­rësve të ekspozuar ose që mund të ekspo­zo­hen.

Këto masa përf­shi­jnë në veçan­ti:

1. a) speci­fikimin e pro­ce­du­rave të për­sh­tat­shme të dekon­t­a­minim­it dhe dez­in­fek­tim­it; dhe
2. b) zba­timin e pro­ce­du­rave që mundë­so­jnë manip­ulim­in dhe asgjësimin pa ndon­jë risk të mbet­jeve të kon­t­a­min­uara.
3. Në mjedis­et e izolim­it (karan­ti­nës) ku mba­hen pacien­të njerëz ose kaf­shë, të cilët janë ose dyshohet se janë të infek­tu­ar me agjen­të biologjikë të grupit 3 ose 4, në mënyrë që risku i infek­tim­it të min­i­mi­zo­het, përzgjid­hen masa për kon­trol­lin sipas kolonës A të shto­jcës V të kësaj rreg­ul­lore­je.

Neni 16

Masa të veçan­ta për lab­o­ra­torët, dhomat e kaf­shëve dhe pro­ce­set indus­tri­ale

1. Në lab­o­ra­torët që puno­jnë me agjen­të biologjikë, përf­shirë lab­o­ra­torët diag­nos­tikues dhe në dhomat për kaf­shët lab­o­ra­torike të cilat janë infek­tu­ar në mënyrë të vull­net­shme me agjen­të biologjikë të grupit 2, 3 ose 4 ose të cilat janë ose dyshohet se janë mbartës të këtyre agjen­tëve duhet të vepro­het si më poshtë:
2. a) Lab­o­ra­torët që zhvil­lo­jnë aktivitete me agjen­të biologjikë të grupit 2, 3 ose 4 për kërkime, zhvil­lim, mësimd­hënie ose qël­lime diag­nos­tikue­suese për­cak­to­jnë masat e kon­trol­lit në për­puth­je me shto­jcën V, në mënyrë që risku i infek­tim­it të min­i­mi­zo­het;
3. b) Pas vlerësim­it të riskut, në për­puth­je me shkallën e riskut dhe pas për­cak­tim­it të nivelit të kon­trol­lit fizik të nevo­jshëm për agjen­tët biologjikë, për­cak­to­hen masa në për­puth­je me shto­jcën V. Veprim­tar­itë që duhet të kry­hen për tra­j­timin e agjen­tëve biologjikë zba­to­hen:
4. i) vetëm në zonat e punës që i kor­re­spon­do­jnë të pak­tën nivelit 2 të kon­trol­lit, për agjen­të biologjikë të grupit 2;
5. ii) vetëm në zonat e punës që i kor­re­spon­do­jnë të pak­tën nivelit 3 të kon­trol­lit, për agjen­të biologjikë të grupit 3;

iii) vetëm në zonat e punës që i kor­re­spon­do­jnë të pak­tën nivelit 4 të kon­trol­lit, për agjen­të biologjikë të grupit 4.

2. c) Lab­o­ra­torët që tra­j­to­jnë mate­ri­ale, lid­hur me të cilat ekzis­to­jnë pasig­uri rreth pranisë së agjen­tëve biologjikë që mund të shkak­to­jnë sëmund­je te njerëz­it, por që nuk kanë si syn­im punën me agjen­të biologjikë të tillë si kul­tivi­mi, përqen­dri­mi, duhet të zba­to­jnë të pak­tën një kon­troll të nivelit 2. Nivelet e kon­trol­lit 3 ose 4 duhet të për­doren, kur dihet ose dyshohet se ato janë të nevo­jshme, përveç rasteve kur udhëzimet e ofru­ara nga autoriteti kom­pe­tent tre­go­jnë se, në disa raste të cak­tu­ara, është i për­sh­tat­shëm një niv­el më i ulët i kon­trol­lit.
3. Për pro­ce­set indus­tri­ale që për­dorin agjen­të biologjikë të grupit 2, 3 apo 4 duhet të mer­ren masat e mëposhtme:
4. a) Parimet e kon­trol­lit të për­cak­tu­ara në pikën 1 (b, ii) të këtij neni duhet të zba­to­hen edhe për pro­ce­set indus­tri­ale që për­dorin agjen­të biologjikë të grupit 2, 3 ose 4, mbi bazën e masave prak­tike dhe pro­ce­du­rave të për­sh­tat­shme të dhë­na në shto­jcën VI;
5. b) Në për­puth­je me vlerësimin e riskut të lid­hur me për­dorim­in e agjen­tëve biologjikë të grupit 2, 3 apo 4, autoriteti kom­pe­tent mund të ven­dosë për masa të për­sh­tat­shme sht­esë, të cilat duhet të zba­to­hen në për­dorim­in indus­tri­al të këtyre agjen­tëve biologjikë.
6. Për të gjitha veprim­tar­itë që janë objekt i pikës 1 ose 2 të këtij neni, kur nuk ka qenë e mundur kry­er­ja e një vlerësi­mi për­fundim­tar të një agjen­ti biologjik, por kur për­dori­mi i parashikuar i tij mund të për­bëjë risk të rëndë për shën­detin e punë­mar­rësve, veprim­tar­itë mund të zhvil­lo­hen vetëm në vendet e punës me të pak­tën nivelin 3 të kon­trol­lit.

Neni 17

Për­dori­mi i të dhë­nave

Min­is­tria përgjegjëse për shën­de­tës­inë ka akses në të dhë­nat e mbled­hu­ra nga mjekët e punës, sipas pikës 9 të nen­it 14. Këto të dhë­na mund të për­doren vetëm për qël­lime kërki­mi, vendim­mar­rje­je dhe sta­tis­tiko­re, në për­puth­je me legjis­la­cionin në fuqi për rua­jt­jen e të dhë­nave per­son­ale.

Neni 18

Klasi­fiki­mi i agjen­tëve biologjikë të pak­lasi­fikuar

1. Për agjen­tët biologjikë që nuk përf­shi­hen në listën e shto­jcës III, punëd­hënësi propo­zon klasi­fikim provi­zor sipas pikës 2 të nen­it 2 të kësaj rreg­ul­lore­je.
2. Nëse agjen­ti biologjik për t’u vlerë­suar nuk mund të klasi­fiko­het qartë­sisht në një prej gru­peve të për­cak­tu­ara në pikën 2 të nen­it 2, ai klasi­fiko­het në grupin e riskut më të lartë ndër­m­jet alter­na­ti­vave.
3. Njof­ti­mi i autoritetit kom­pe­tent në rastin e klasi­fikim­it provi­zor bëhet sipas pikës 1 të nen­it 13 të kësaj rreg­ul­lore­je.

Neni 19

Udhëzue­sit prak­tik

Për zba­timin e kësaj rreg­ul­lore­je dhe bazuar në udhëzues ndërkom­bë­tarë, min­is­tria përgjegjëse për shën­de­tës­inë nxjerr një udhëz­im për pro­ce­durën e ver­i­fikim­it të klasi­fikim­it provi­zor të agjen­tëve biologjikë.

SHTOJCA I

LISTË TREGUESE E VEPRIMTARIVE QË MUND TË PËRFSHIJNË AGJENTË BIOLOGJIKË NË MËNYRË TË PAVULLNETSHME

(Neni 4(2))

1. Puna në impiantet e prod­him­it të ushqim­it.
2. Puna në bujqësi.
3. Veprim­tari të punës ku ka kon­takt me kaf­shë dhe/ose pro­duk­te me origjinë shta­zore.
4. Puna në shër­bimet e kujde­sit shën­de­të­sor, përf­shirë njësitë e izolim­it (karan­ti­nës) dhe të mjekë­sisë ligjore.
5. Puna në lab­o­ra­torë klinikë, vet­eri­narë dhe diag­nos­tikues, me për­jash­tim të lab­o­ra­torëve diag­nos­tikues mikro­bi­ologjikë.
6. Puna në impiantet për asgjësimin e mbe­turi­nave të ngur­ta.
7. Puna në instalimet e pastrim­it të ujërave të zeza.

SHTOJCA II

SHENJA E RREZIKUT BIOLOGJIK

(neni 6(2)©)

Shen­ja e rrezikut biologjik

SHTOJCA III

LISTË E AGJENTËVE BIOLOGJIKË TË KLASIFIKUAR NË GRUPET 2, 3 DHE 4[3]

(neni 2 (2) dhe neni 3 (4))

SHËNIME HYRËSE

1. Në për­puth­je me fushën e zba­tim­it të kësaj rreg­ul­lore­je, vetëm agjen­tët që nji­hen se shkak­to­jnë infek­sion dhe/ose sëmund­je infek­tive te njerëz­it janë përf­shirë në listën e klasi­fikuar.

Kur është e për­sh­tat­shme, jepen tregues për poten­cialin tok­sik dhe/ose alergjik të këtyre agjen­tëve, sipas pikës 10 të kësaj shto­jce. Patog­jenët shta­zorë dhe bimorë që nji­hen se nuk ndiko­jnë te njerëz­it për­jash­to­hen.

Në këtë listë të agjen­tëve biologjikë të klasi­fikuar, nuk janë mar­rë parasysh  mikroor­ga­niz­mat e mod­i­fikuar gjenetik­isht.

2. Lista e agjen­tëve të klasi­fikuar është bazuar në efek­tet e këtyre agjen­tëve mbi punë­mar­rësit e shën­det­shëm. Nuk mer­ren në kon­sid­er­atë efek­tet e veçan­ta tek ata per­sona, ndjesh­mëria e të cilëve mund të ndiko­het për një arsye ose një tjetër, si sëmund­jet e mëparshme, mjeki­mi me bar­na, imu­niteti i kom­pro­men­tu­ar, shtatzë­nia ose ushqy­er­ja me gji.

Risku sht­esë për këta punon­jës duhet të kon­sidero­het si pjesë e vlerësim­it të riskut.

Në disa pro­cese indus­tri­ale të cak­tu­ara, disa llo­je të cak­tu­ara punësh lab­o­ra­torike ose disa punë të cak­tu­ara me kaf­shët që përf­shi­jnë ekspoz­im real ose të mund­shëm ndaj agjen­tëve biologjikë të grupit 3 ose 4, çdo masë paran­daluese teknike e mar­rë duhet të jetë në për­puth­je me nenin 16.

3. Agjen­tët biologjikë, të cilët nuk janë përf­shirë në listë si të grupit 2, 3 apo 4, nuk klasi­fiko­hen në mënyrë të nënkup­tuar në grupin 1.

Për agjen­tët biologjikë, më shumë se një lloj (specie) i të cilëve është patog­jen për njeri­un, lista përm­ban vetëm ato llo­je (specie), të cilat nji­hen se janë më shpesh përgjegjëse për sëmund­jet. Ref­er­encë më e përgjithshme jepet për specie të tjera të së njëjtës gji­ni që mund të ndiko­jnë në shën­det.

Kur një gji­ni e tërë për­mendet në listën e klasi­fikuar të agjen­tëve biologjikë, nënkup­to­het për­jash­ti­mi i specieve dhe shtameve jopatog­jenë.

4. Kur një shtam është i dobë­suar ose ka hum­bur gjenet përgjegjëse për vir­u­lencën, nuk zba­to­het domos­dosh­mër­ish niveli i kon­trol­lit sipas klasi­fikim­it të shtamit prind; ndërko­hë kry­het vlerësi­mi i riskut në vendin e punës sipas nevo­jës. Shem­bull mund të jetë rasti, kur një shtam i tillë duhet të për­doret si pro­dukt ose pjesë e një pro­duk­ti për qël­lime pro­fi­lak­sie ose ter­apeu­tike.
5. Nomen­klatu­ra e agjen­tëve të klasi­fikuar, e për­dorur në këtë listë, pasqy­ron dhe është në për­puth­je me mar­rëvesh­jet më të fun­dit ndërkom­bëtare mbi tak­sonom­inë dhe nomen­klaturën e agjen­tëve në kohën kur është për­gat­i­tur lista.
6. Lista e agjen­tëve biologjikë të klasi­fikuar pasqy­ron gjend­jen e njo­hurive në kohën kur është kri­juar.

Ajo përditë­so­het kur nuk pasqy­ron më njo­hu­ritë më të fun­dit.

7. Të gjitha viruset që janë izolu­ar tash­më te njerëz­it dhe që nuk janë vlerë­suar dhe përf­shirë në këtë shto­jcë, duhet të klasi­fiko­hen min­i­mal­isht në grupin 2, përveç rasteve kur ka pro­va që nuk ka mundësi të shkak­to­jnë sëmund­je te njerëz­it.
8. Disa agjen­të biologjikë të klasi­fikuar në grupin 3, që janë treguar në listën bashkëngji­tur me dy aster­iskë (**), mund të paraqesin risk të kufizuar për infek­sion të punë­mar­rësve, pasi nor­mal­isht nuk përhapen nëpër­m­jet rrugëve ajrore.

Për këta agjen­të, autoriteti kom­pe­tent vlerë­son masat e kon­trol­lit që duhen zbat­u­ar, duke mar­rë në kon­sid­er­atë natyrën e veprim­tarive të veçan­ta në fjalë dhe sas­inë e agjen­tit të përf­shirë, me syn­imin për të për­cak­tu­ar nëse, në rrethana të veçan­ta, disa prej këtyre masave mund të bëhen të panevo­jshme.

9. Kërke­sat mbi kon­trol­lin e vazh­dueshëm për klasi­fikimin e paraz­itëve zba­to­hen vetëm për fazat e cik­lit jetë­sor të tyre, gjatë të cilave ata mund të jenë ngjitës për njerëz­it në vendin e punës.
10. Kjo listë, gjithash­tu, përm­ban një tregues të veçan­të kur agjen­tët biologjikë mund të shkak­to­jnë reak­sione alergjike ose tok­sike, kur është e disponueshme një vaksinë e efek­t­shme, ose kur kërko­het mba­jt­je e listës së punë­mar­rësve të ekspozuar për më shumë se 10 vjet.

Këta tregues shëno­hen me shkro­n­jat e mëposhtme:

A: Efek­te alergjike të mund­shme.

D: Lista e punë­mar­rësve të ekspozuar ndaj këtij agjen­ti biologjik, duhet mba­j­tur për më tepër se 10 vjet pas për­fundim­it të ekspozim­it të fun­dit të njo­hur.

T: Prod­him tok­sine.

V: Vaksinë e efek­t­shme e disponueshme.

Zba­ti­mi i vaksinim­it paran­dalues duhet të mar­rë parasysh kodin e prak­tikës të paraqi­tur në shto­jcën VII.

BAKTERE dhe orga­niz­ma të ngjashëm

Shën­im. Për agjen­tët biologjikë që janë në këtë listë, ‘spp’ i refer­o­het specieve të tjera që janë patog­jenë të njo­hur për njerëz­it.

Agjen­ti biologjik	Klasi­fiki­mi	Shën­ime
Acti­nobacill usactin­o­mycetem­comi­tans	2
Actin­o­madu­ra madu­rae	2
Actin­o­madu­ra pel­letieri	2
Actin­o­myces gerencs-eri­ae	2
Actin­o­myces israelii	2
Actin­o­myces pyo­genes	2
Actin­o­myces spp.	2
Arcanobac­teri­um haemolyticum (Corynebac­teri­um haemolyticum)	2
Bacil­lus anthracis	3
Bac­teroides frag­ilis	2
Bar­tonel­la bacil­li­fon­nis- formis	2
Bar­tonel­la quin­tana (Rochal­i­maea quin­tana)	2
Bar­tonel­la (Rochal­imea) spp.	2
Bor­de­tel­la bron­chisep­ti­ca	2
Bor­de­tel­la para­p­er­tus­sis	2
Bor­de­tel­la per­tus­sis	2	V
Bor­re­lia burgdor­feri	2
Bor­re­lia dut­tonii	2
Bor­re­lia recur­ren­tis	2
Bor­re­lia spp.	2
Bru­cel­la abor­tua	3
Bru­cel­la capis	3
Bru­cel­la meliten­sis	3
Bru­cel­la suis	3
Burk­holde­ria mallei (Pseudomonas mallei)	3
Burk­holde­ria pseudo­ma­llei (Pseudomonas pseudo­ma­llei)	3
Campy­lobac­ter fetus	2
Campy­lobac­ter jeju­ni	2
Campy­lobac­ter spp.	2
Car­diobac­teri­um homin­is	2
Chlamy­dia pneu­mo­nia	2
Chlamy­dia tra­choma­tis	2
Chlamy­dia psittaci (avian strains)	3
Chlamy­dia psittaci (oth­er strains)	2
Clostrid­i­um bot­u­linum	2	T
Clostrid­i­um per­frin­gens	2
Clostrid­i­um tetani	2	T, V
Clostrid­i­um spp	2
Corynebac­teri­um diph­the­ri­ae	2	T, V
Corynebac­teri­um minutis­si­mum	2
Corynebac­teri­um pseudo­tu­ber­cu­lo­sis	2
Corynebac­teri­um spp.	2
Cox­iel­la bur­netii	3
Edëard­siel­la tar­da	2
Ehrlichia sen­net­su (Rick­ettsia sen­net­su)	2
Ehrlichia spp.	2
Eikenel­la cor­ro­dens	2
Enter­obak­ter aerogenes/cloacae	2
Enter­obak­ter spp.	2
Ente­ro­coc­cus spp	2
Erysipelothrix rhu­siopathi­ae	2
Escherichia coli (për­jash­tu­ar shtamet jopato­gene)	2
Escherichia coli, shta­mi cito­tox­ig­jenic (p.sh. O157:H7 or O103)	3 (**)	T
Flavobak­teri­um meningosep­ticum	2
Flu­o­rib­ak­ter boze­m­anae (Legionel­la)	2
Fran­cisel­la tularen­sis (Tipi A)	3
Fran­cisel­la tularen­sis (Tipi B)	2
Fusobac­teri­um necropho­rum	2
Gard­nerel­la vagi­nalis	2
Haemophilus ducreyi	2
Haemophilus influen­zae	2
Haemophilus spp.	2
Heli­cobac­ter pylori	2
Kleb­siel­la oxy­to­ca	2
Kleb­siel­la pneu­mo­nia	2
Kleb­siel­la spp	2
Legionel­la pneu­mophi­la	2
Legionel­la spp.	2
Lep­tospi­ra inter­ro­gans  (të gjitha serovars)	2
Lis­te­ria mono­cy­to­genes	2
Lis­te­ria ivanovii	2
Mor­ganel­la mor­ganii	2
Mycoback­teri­um afrikanum	3	V
Mycobac­teri­um avium/intracelulare	2
Mycobac­teri­um bovis (përveç shtamit BCG )	3	V
Mycobac­teri­um che­lon­ae	2
Mycobac­teri­um for­tu­i­tum	2
Mycobac­teri­um kansasii	2
Mycobak­teri­um lep­rae	3
Mycobac­teri­um mal­moense	2
Mycobac­teri­um mar­inum	2
Mycobac­teri­um microti	3 (**)
Mycobac­teri­um paratu­ber­cu­lo­sis	2
Mycobac­teri­um scro­fu­laceum	2
Mycobac­teri­um simi­ae	2
Mycobac­teri­um szul­gai	2
Mycobac­teri­um tuber­cu­lo­sis	3	V
Mycobac­teri­um ulcer­ans	3 (**)
Mycobac­teri­um xenopi	2
Mycoplaz­ma cavi­ae	2
Mycoplaz­ma homin­is	2
Myoplas­ma pneu­mo­ni­ae	2
Neis­se­ria gon­or­rhoeae	2
Neis­se­ria menin­gi­tidis	2	V
Nocar­dia aster­oides	2
Nocar­dia brasilien­sis	2
Nocar­dia farcini­ca	2
Nocar­dia nova	2
Nocar­dia oti­tidis­cav­iarum	2
Pas­teurel­la mul­to­ci­da	2
Pas­teurel­la spp.	2
Pep­tostrep­to­coc­cus anaer­o­bius	2
Ple­siomonas shigel­loides	2
Por­phy­romonas spp.	2
Pre­votel­la spp.	2
Pro­teus mirabilis	2
Pro­teus pen­neri	2
Pro­teus vul­garis	2
Prov­i­den­cia alcal­i­fa­ciens	2
Prov­i­den­cia rettgeri	2
Prov­i­den­cia spp.	2
Pseudomonas aerug­i­nosa	2
Rhodococ­cus equi	2
Rick­ettsia akari	3 (**)
Rick­ettsia cana­da	3 (**)
Rick­ettsia conorii	3
Rick­ettsia mon­tana	3 (**)
Rick­ettsia typhi (Rick­ettsia mooseri)	3
Rick­ettsia proëazekii	3
Rick­ettsia rick­ettsii	3
Rick­ettsia tsut­sug­a­mushi	3
Rick­ettsia spp.	2
Sal­mo­nel­la ari­zon­ae	2
Sal­mo­nel­la enter­i­tidis	2
Salmonela typhimuri­um	2
Sal­mo­nel­la paraty­phi A, B, C	2	V
Sal­mo­nel­la typhi	3 (**)	V
Sal­mo­nel­la (të tjerë serovars)	2
Ser­puli­na spp.	2
Shigel­la boy­dii	2
Shigel­la dysen­te­ri­ae (Tipi 1)	3 (**)	T
Shigel­la dysen­te­ri­ae, të tjera nga Tipi 1	2
Shigel­la flexneri	2
Shigel­la son­nei	2
Staphy­lo­coc­cus aureus	2
Strep­to­bacil­lus monil­i­formis	2
Strep­to­coc­cus pneu­mo­ni­ae	2
Strep­to­coc­cus pyo­genes	2
Strep­to­coc­cus s‑uis	2
Strep­to­coc­cus spp.	2
Tre­pone­ma cara­teum	2
Tre­pone­ma pal­lidum	2
Tre­pone­ma pertenue	2
Tre­pone­ma spp.	2
Vib­rio choler­ae (përf­shirë El Tor)	2
Vib­rio para­haemolyti­cus	2
Vib­rio spp.	2
Yersinia ente­ro­co­l­it­i­ca	2
Yersinia pestis	3	V
Yersinia pseudo­tu­ber­cu­lo­sis	2
Yersinia spp.	2
(**) Shih para­grafin 8 të shën­imeve hyrëse

VIRUSET (*)

Agjen­ti biologjik	Klasi­fiki­mi		Shën­ime
Ade­n­oviri­dae	2
Are­naviri­dae
LCM-Las­sa-virus kom­pleks (fjala e vjetër viruset are­na):
Virusi Las­sa	4
Lym­foc­i­tik (shtame)	3
Lym­pho­cyt­ic chori­omenin­gi­tis virus (shtame të tjerë)	2
Mopeia virus	2
Të tjerë LCM-Las­sa viruse kom­pleks	2
Tacaribe-Virus-kom­pleks (fjala e re viruse are­na):	4
Gua­nari­to virus 4	4
Junin virus 4	4
Sabia virus 4	4
Machupo virus 4	4
Flex­al virus 3	3
Të tjerë viruse kom­pleks Tacaribe	2
Astro­viri­dae 2	2
Bun­yaviri­dae
Bel­grade (gjithash­tu i njo­hur si Dobra­va)	3
Bhan­ja 2	2
Bun­yamëera virus	2
Ger­mis­ton	2
Oropouche virus	3
Pa emër (ish Muer­to Canyon)	3
Cal­i­for­nia encephali­tis virus 2	2
Hantavirus‑e:
Han­taan (Ethe hemor­ragjike Kore­ane)	3
Seoul virus	3
Puumala virus	2
Prospect Hill virus	2
Të tjerë han­tavirus­es	2
Nairovirus­es:
Crimean-ethe hemor­ragjike Kon­go	4
Haz­ara virus	2
Phlebovirus‑e:
Ethet e lug­inës së Rift-it	3		V
Ethet Sand­fly	2
Toscana virus	2
Të tjerë bun­yaviri­dae të njo­hu­ra që janë patog­jene	2
Cali­civiri­dae
Virusi i hepati­tit E	3 (**)
Norëalk virus 2	2
Të tjerë Cali­civiri­dae	2
Coro­n­aviri­dae	2
Filoviri­dae
Ebo­la virus	4
Mar­burg virus	4
Fla­viviri­dae
Aus­tralia encephali­tis (Encephali­tisi Lug­inës Mur­ray)	3
Tick-borne encephali­tis virus i Europës Qen­drore	3 (**)		V
Abset­tarov	3
Han­zalo­va	3
Hypr	3
Kum­linge	3
Dengue virus tipi  1–4	3
Virusi i hepati­tit C	3 (**)		D
Virusi i Hepati­tit G		3 (**)	D
Encephali­tis B Japonez		3	V
Kyasa­nur For­est		3	V
Loup­ing ill		3 (**)
Omsk (a)		3	V
Poëas­san		3
Rocio 3		3
Encephali­tis rus pran­verë-verë (TBE) (a)		3	V
St Louis encephali­tis		3
Ëes­sels­bron virus		3 (**)
Virusi i etheve të Nilit perëndi­mor		3
Ethet e verd­ha		3	V
Të tjera fla­vivirus­es të njo­hu­ra si patog­jene		2
Hepad­naviri­dae
Virusi i Hepati­tit B		3 (**)	V,D
Virusi i Hepati­tit D)		3 (**)	V, D
Her­pesviri­dae
Cytomegalovirus		2
Epstein-Barr virus		2
Her­pesvirus simi­ae (B virus)		3
Her­pes sim­plex virus tipet 1 dhe 2		2
Her­pesvirus vari­cel­la-zoster		2
Human B‑lymphotropic virus (HBLV-HHV6) 2		2
Human her­pes virus 7		2
Human her­pes virus 8		2	D
Orthomyx­oviri­dae
Influen­za virus­es tipet A, B dhe C		2	V ©
Tick-borne orthomyx­oviri­dae: Dhori dhe Thogo­to		2
Papo­vaviri­dae
Viruset BK dhe JC		2	D (d)
Human papil­lo­mavirus­es		2	D (d)
Paramyx­oviri­dae
Measles virus		2	V
Mumps virus		2	V
Virusi i sëmund­jes së Neë­cas­tle		2
Parain­fluen­za virus­es tipet  1 to 4 2		2
Res­pi­ra­to­ry syn­cy­tial virus 2		2
Par­voviri­dae
Human par­vovirus (B 19) 2		2
Pico­maviri­dae
Virusi i kon­junk­tiv­i­ti akut hemor­ragjik (AHC)		2
Cox­sack­ie virus­es		2
Echo virus­es		2
Virusi i hepati­tit A (human enterovirus tipi  72)		2	V
Poliovirus­es		2	V
Rhi­novirus­es		2
Poxviri­dae
Virusi i lisë së demit		2
Virusi i lisë së gjed­hëve		2
Virusi i lisë së ele­fan­tit (f)		2
Virusi i nyjës së qumështit		2
Mol­lus­cum con­ta­gio­sum virus		2
Virusi i lisë së maj­mu­nit		3	V
Orf virus		2
Virusi i lisë së lep­u­rit (g)		2
Vac­cinia virus		2
Var­i­o­la (mad­hor dhe minor) virus		4	V
Virusi i lisë së bard­hë (‘Var­i­o­la virus’)		4	V
Yat­apox virus (Tana & Yaba)		2
Reoviri­dae
Coltivirus		2
Human rotavirus‑e		2
Orbivirus‑e		2
Reuvirus‑e		2
Retro­viri­dae
Viruse të imu­nidef­i­cençës njerë­zore		3 (**)	D
Viruset T‑cell lym­photrop­ic njerë­zore (HTLV), tipet 1 dhe 2		3 (**)	D
SIV (h)		3 (**)
Rhab­doviri­dae
Rabies virus		3 (**)	V
Vesic­u­lar stom­ati­tis virus
Togaviri­dae
Alphavirus‑e
Equine encephalomyelitis lin­dor		3	V
Virusi Bebaru		2
Virusi Chikun­gun­ya		3 (**)
Virusi Ever­glades		3 (**)
Virusi Mayaro		3
Virusi Mucam­bo		3 (**)
Virusi Ndu­mu		3
Virusi O’nyong-nyong		2
Virusi i lumit Ross		2
Virusi i pyl­lit Sem­li­ki		2
Virusi CSind­bis		2
Virusi Tonate		3 (**)
Equine encephalomyelitis venezue­las		3	V
Equine encephalomyelitis perëndi­mor		3	V
Alphaviruse të tjerë të njo­hur		2
Rubivirus (rubel­la)		2	V
Toroviri­dae		2
Viruse të pak­lasi­fikuar
Equine mor­bil­livirus		4
Viruse hepatite ende të paiden­ti­fikuar		3 (**)	D
Agjen­të jokon­ven­cionalë të shoqëru­ar me for­mën sfung­jerore të trans­fer­ueshme encephalopathies (TSEs)
Sëmund­ja Creutzfeldt-Jakob		3 (**)	D (d)
Sëmund­ja vari­anti Creutzfeldt-Jakob		3 (**)	D (d)
Bovine for­ma sfung­jerore encephalopa­thy (BSE) dhe TSE të tjera të lid­hu­ra me kaf­shët (i)		3 (**)	D (d)
Sin­dro­ma Ger­st­mann-Sträus­sler-Scheinker		3 (**)	D (d)
Kuru		3 (**)	D (d)

________

*) Shih pikën 7 të shën­imeve hyrëse.

**) Shih pikën 8 të shën­imeve hyrëse.

1. a) Ence­fal­i­ti i shkak­tu­ar nga këpusha.

1. b) Virusi i hepati­tit D është patog­jen te punë­mar­rësit vetëm në pran­inë e infek­sion­it të njëkohshëm ose dytë­sor, të shkak­tu­ar nga virusi i hepati­tit B. Për rrjed­ho­jë, vaksin­i­mi kundër virusit të hepati­tit B do të mbro­jë edhe kundër virusit të hepatit D (Delta) punë­mar­rësit që nuk janë prekur nga virusi i hepati­tit B.
2. c) Vetëm për tipat A dhe B;
3. d) Reko­man­d­uar për punën ku ka kon­takt të drejt­për­drejtë me këta agjen­të;
4. e) Janë iden­ti­fikuar dy viruse: një i llo­jit të lisë së bual­lit dhe një vari­ant i virusit Vac­cinia;
5. f) Vari­ant i virusit të lisë së gjed­hëve;
6. g) Vari­ant i Vac­cinia;
7. h) Aktu­al­isht nuk ka fak­te të sëmund­jes te njerëz­it të shkak­tu­ara nga retro­viruse të tjera me origjinë nga maj­mu­ni. Si masë paran­daluese për punën me to reko­man­do­het niveli 3 i kon­trol­lit;
8. i) Nuk ka pro­va të infek­sion­eve në njerëz të shkak­tu­ara nga agjen­tët përgjegjës për ence­falitet­spongi­forme të trans­metueshme (TSE). Megjithatë, masat e kon­trol­lit për agjen­tët e klasi­fikuar në grupin e riskut 3 (**) reko­man­do­hen si masë paran­daluese për punën në lab­o­ra­tor, përveç punës lab­o­ra­torike që lid­het me agjen­të të iden­ti­fikuar të skrapies, ku është i mjaftueshëm niveli 2 i kon­trol­lit.

PARAZITËT

Agjen­ti biologjik	Klasi­fiki­mi	Shën­ime
Acan­thamoe­ba castel­lani	2
Ancy­lostoma duo­de­nale 2	2
Angiostrongy­lus can­to­nen­sis	2
Angiostrongy­lus costari­cen­sis	2
Ascaris lum­bri­coides	2	A
Ascaris suum	2	A
Babesia diver­gens 2	2
Babesia microti 2	2
Bal­an­tid­i­um coli 2	2
Bru­gia malayi 2	2
Bru­gia pahan­gi 2	2
Cap­il­lar­ia philip­pinen­sis	2
Cap­il­lar­ia spp. 2	2
Clonorchis sinen­sis 2	2
Clonorchis­viver­ri­ni 2	2
Cryp­tosporid­i­um parvum 2	2
Cryp­tosporid­i­um spp. 2	2
Cyclospo­ra cayeta­nen­sis	2
Dipetalone­ma strep­to­cer­ca	2
Diphyl­loboth­ri­um latum	2
Dra­cun­cu­lusmedi­nens is	2
Echinococ­cus­gran­u­los us	3 (**)
Echinococ­cus­mul­ti­loc­u­laris	3 (**)
Echinococ­cusvo­geli 3 (**)	3 (**)
Enta­moe­ba his­tolyt­i­ca 2	2
Fas­ci­o­la gigan­ti­ca 2	2
Fas­ci­o­la hepat­i­ca 2	2
Fas­ci­olop­sis bus­ki 2	2
Gia­r­dia lam­blia (Gia­r­dia intesti­nalis) 2	2
Hymenolepis­dimin­u­ta 2	2
Hymenolepis­nana 2	2
Leish­ma­nia brasilien­sis	3 (**)
Leish­ma­nia dono­vani	3 (**)
Leish­ma­nia ethiopi­ca	2
Leish­ma­nia mex­i­cana	2
Leish­ma­nia peru­viana	2
Leish­ma­nia trop­i­ca	2
Leish­ma­nia major	2
Leish­ma­nia spp.	2
Loa loa	2
Man­sonel­la ozzar­di	2
Man­sonel­la per­stans	2
Nae­g­le­ria foë­leri	3
Neca­tor amer­i­canus	2
Onchocer­ca volvu­lus	2
Opisthorchis felineus	2
Opisthorchis spp.	2
Parag­o­nimus ëester­mani	2
Plas­mod­i­um fal­ci­parum	3 (**)
Plas­mod­i­um spp. (njerë­zor e ngjashëm)	2
Sar­co­cys­tis sui­ho­min­is	2
Schis­to­so­ma haema­to­bi­um	2
Schis­to­so­ma inter­ca­la­tum	2
Schis­to­so­ma japon­icum	2
Schis­to­so­ma man­soni 2	2
Schis­to­so­ma mekon­gi	2
Strongy­loidess ter­co­ralis 2	2
Strongy­loides spp. 2	2
Tae­nia sag­i­na­ta	2
Tae­nia soli­um	3 (**)
Tox­o­cara can­is	2
Tox­o­plas­ma gondii	2
Trichinel­la spi­ralis	2
Trichuristrichiu­ra	2
Try­panoso­ma bru­cei bru­cei	2
Try­panoso­ma bru­cei gam­bi­ense	2
Try­panoso­ma bru­cei rhode­siense	3 (**)
Try­panoso­ma cruzi 3	3
Ëuchere­ria ban­crofti	2
(**) Shih para­grafin 8 të shën­imeve hyrëse.

KËRPUDHAT

Agjen­ti biologjik	Klasi­fiki­mi	Shën­im
Aspergillus fumi­ga­tus	2	A
Blas­to­myces der­mati­tidis (Ajel­lomyces der­mati­tidis )	3
Can­di­da albi­cans	2
Can­di­da trop­i­calis	2
Cladophialopho­ra ban­tiana (ish: Xylo­hy­pha ban­tiana, Cla­dospo­ri­um ban­tianum or tri­choides)	3
Coc­cid­ioidesin­uni­tis	3	A
Cryp­to­coc­cus neo­for­mans var. Neo­for­nans (Filobas idiel­la neo­for­mans var. neo­for­mans)	2	A
Cryp­to­coc­cus­ne­o­for­mans var. gat­tii (Filoba­si­diel­la bacil­lispo­ra)	2	A
Emmon­sia par­va var. par­va	2
Emmon­sia par­va var. crescens	2
Epi­der­mo­phy­ton floc­co­sum	2	A
Fon­se­caea com­pacta	2
Fon­se­caea pedrosoi	2
Histo­plas­ma cap­su­la­tum var. cap­su­la­tum (Ajel­lomyces cap­su­la­tus)	3
Histo­plas­ma cap­su­la­tum duboisii	3
Madurel­la grisea	2
Madurel­la myce­toma­tis	2
Microspo­rum spp.	2	A
Neotes­tu­di­na rosatii	2
Para­coc­cid­ioides brasilien­sis	3
Peni­cil­li­um marn­ef­fei	2	A
Sce­dospo­ri­um apiosper­mum (Pseudallescheria boy­dii)	2
Sce­dospo­ri­um pro­lif­i­cans (infla­tum)	2
Sporothrix schenckii	2
Tri­chophy­ton rubrum	2
Tri­chophy­ton spp.	2

SHTOJCA IV

REKOMANDIME PRAKTIKE PËR MBIKËQYRJEN SHËNDETËSORE TË PUNËMARRËSVE

(Neni 14(8))

1. Mjeku i punës duhet të njo­hë mirë kushtet e ekspozim­it ose rrethanat e secilit punë­mar­rës të ekspozuar ndaj agjen­tëve biologjikë.
2. Mbikëqyr­ja shën­de­të­sore e punë­mar­rësve kry­het në për­puth­je me parimet dhe prak­tikat e mjekë­sisë së punës; ajo duhet të përf­shi­jë të pak­tën masat e mëposhtme:

- mba­jt­jen e kartelës së shën­de­tit në punë të punë­mar­rësit, që përm­ban edhe anam­nezën e  sëmund­jeve pro­fe­sion­ale;

- një vlerësim indi­vid­ual të gjend­jes shën­de­të­sore të punë­mar­rësit;

- kur është e për­sh­tat­shme, mon­i­torim­in biologjik, si dhe për­cak­timin e efek­teve të her­shme dhe të kthyeshme.

Për secilin punë­mar­rës që është sub­jekt i mbikëqyr­jes shën­de­të­sore, mund të kry­hen anal­iza të mëte­jshme nën dritën e njo­hurive më të fun­dit për mjekës­inë e punës.

SHTOJCA V

TREGUESIT LIDHUR ME MASAT E KONTROLLIT DHE NIVELET E KONTROLLIT

(Nenet 15(3) dhe 16(1)(a) dhe (b))

Shën­im para­prak

Masat e për­men­dura në këtë shto­jcë zba­to­hen në për­puth­je me natyrën e veprim­tarive, vlerësimin e riskut për punë­mar­rësit dhe natyrën e agjen­tit biologjik në fjalë.

Masat e kon­trol­lit	Nivelet e kon­trol­lit
	2	3	4
1. Ven­di i punës  duhet të nda­het nga çdo veprim­tari tjetër në të njëjtën god­inë.	Jo	Reko­man­d­uar	Po
2. Ajri që futet dhe ajri që del nga ven­di i punës duhet të fil­tro­het duke për­dorur një sis­tem HEPA[4] ose një sis­tem të ngjashëm.	Jo	Po, për ajrin në dal­je	Po, për ajrin në hyr­je dhe ajrin në dal­je
3. Aksesi duhet të kufi­zo­het vetëm për punë­mar­rësit e autor­izuar.	Reko­man­d­uar	Po	Po, nëpër­m­jet bllokim­it të ajrit
4. Ven­di i punës duhet të jetë e mundur të izolo­het për të lejuar dez­in­fek­timin.	Jo	Reko­man­d­uar	Po
5. Pro­ce­du­ra dez­in­fek­ti­mi të speci­fikuara.	Po	Po	Po
6. Në vendin e punës duhet të mba­het pre­sion ajri neg­a­tiv ndaj atmos­fer­ës.	Jo	Reko­man­d­uar	Po
7. Kon­troll efikas i vek­torëve, si bre­jtësit  ose insek­tet.	Reko­man­d­uar	Po	Po
8. Sipër­faqe të papër­shkueshme për ujin dhe të lehta për t’u pas­tru­ar.	Po, për tavoli­nat e punës	Po, për tavoli­nat e punës dhe dyshemetë	Po, për tavoli­nat e punës, muret, dyshe­menë dhe tavanin
9. Sipër­faqe rezis­tente ndaj acideve, bazave, tretësve, dez­in­fek­tuesve.	Reko­man­d­uar	Po	Po
10. Rua­jt­je e sig­urt e një agjen­ti biologjik.	Po	Po	Po, rua­jt­je e sig­u­ru­ar
11. Dritare vro­j­ti­mi, ose një zgjid­hje alter­na­tive, në mënyrë që të punë­suar­it të mund të shi­hen.	Reko­man­d­uar	Reko­man­d­uar	Po
12. Një lab­o­ra­tor duhet të përm­ba­jë pajis­jet e veta.	Jo	Reko­man­d­uar	Po
13. Mate­ri­ali i infek­tu­ar, përf­shirë çdo kaf­shë, duhet tra­j­tu­ar në kabinë sig­urie ose izolim, ose me mjete të tjera kon­trol­li të për­sh­tat­shme.	Kur është e për­sh­tat­shme	Po, kur infek­ti­mi është me rrugë ajrore	Po
14. Incin­er­a­tor për asgjësimin e karkasave të kaf­shëve.	Reko­man­d­uar	Po, (të disponueshme)	Po,  në vendin e punës

SHTOJCA VI

KONTROLLI PËR PROCESE INDUSTRIALE

(Neni 4(1) dhe neni 16(2)(a))

Agjen­tët biologjikë të grupit 1

Për punën me agjen­të biologjikë të grupit 1, përf­shirë vaksi­na të gjal­la të dobë­suara, duhet të respek­to­hen parimet e sig­urisë dhe higjienës në punë.

Agjen­tët biologjikë të gru­peve 2, 3 dhe 4

Mbi bazën e vlerësim­it të riskut, mund të jetë e për­sh­tat­shme të përzgjid­hen dhe kom­bi­no­hen masat e kon­trol­lit nga kat­e­gori të ndryshme në tabelën më poshtë, për çdo pro­ces të veçan­të ose pjesë të një pro­ce­si.

A. Masat e kon­trol­lit	B. Nivelet e kon­trol­lit
	2	3	4
1. Orga­niz­mat e aftë për mbi­jetesë duhet të manip­u­lo­hen në një sis­tem, i cili e ndan fizik­isht pro­cesin nga mje­disi.	po	po	po
2. Gazet e shkarkim­it nga sis­te­mi i mbyl­lur duhet të tra­j­to­hen në mënyrë që të:	min­i­mi­zo­het çlir­i­mi	paran­dalo­het  çlir­i­mi	paran­dalo­het çlir­i­mi
3. Mbled­h­ja e mostrave, shti­mi i mate­ri­aleve në një sis­tem të mbyl­lur dhe trans­fer­i­mi i orga­niz­mave të aftë për mbi­jetesë në një sis­tem tjetër të mbyl­lur, duhet të kry­het në mënyrë që të:	min­i­mi­zo­het çlir­i­mi	paran­dalo­het  çlir­i­mi	paran­dalo­het  çlir­i­mi
4. Lëng­jet e kul­tur­ave në sasi të mad­he nuk duhet të largo­hen nga sis­te­mi i mbyl­lur përveç rasteve kur orga­niz­mat e aftë për mbi­jetesë janë:	çak­tivizuar me mjete të besueshme	çak­tivizuar me mjete të besueshme kimike ose fizike	çak­tivizuar me mjete të besueshme kimike ose fizike
5. Izoli­mi pro­jek­to­het në mënyrë që të:	min­i­mi­zo­het çlir­i­mi	paran­dalo­het çlir­i­mi	paran­dalo­het çlir­i­mi
6. Sis­temet e mbyl­lu­ra duhet të ven­dosen bren­da një zone të kon­trol­lu­ar	fakul­ta­tive	fakul­ta­tive	po, dhe të  ndër­tu­ar për këtë qël­lim
a) Shen­jat e rrezikut biologjik duhet te ven­dosen duk­shëm	fakul­ta­tive	po	po
b) Aksesi duhet të kufi­zo­het vetëm për per­son­elin e autor­izuar	fakul­ta­tive	po	po, nëpër­m­jet bllokim­it të ajrit
c) Per­son­eli duhet të mba­jë vesh­je mbro­jtëse	po, vesh­je pune	po	po, ndër­rim i plotë
d) Sig­uro­hen për per­son­elin mjetet për dekon­t­a­min­im dhe lar­je	po	po	po
e) Per­son­eli duhet të bëjë dush për­para largim­it nga zona e kon­trol­lu­ar	jo	fakul­ta­tive	po
f) Rrjed­hjet nga lava­manët ose dushet duhet të mblid­hen dhe çak­tivi­zo­hen për­para se të derd­hen	jo	fakul­ta­tive	po
g) Zona e kon­trol­lu­ar duhet të ven­tilo­het siç duhet për të min­i­mizuar ndot­jen e ajrit	fakul­ta­tive	fakul­ta­tive	po
h) Zona e kon­trol­lu­ar duhet të mba­het në një pre­sion ajri neg­a­tiv ndaj atmos­fer­ës	jo	fakul­ta­tive	po
i) Ajri që futet dhe ajri që nxir­ret nga zona e kon­trol­lu­ar duhet të fil­tro­het me sis­tem HEPA ose të ngjashëm	jo	fakul­ta­tive	po
j) Zona e kon­trol­lu­ar duhet të pro­jek­to­het që të pen­go­jë derd­hjet e të gjithë përm­ba­jt­jes së sis­temit të mbyl­lur	jo	fakul­ta­tive	po
k) Zona e kon­trol­lu­ar duhet të jetë e izolu­ar për të lejuar për­dorim­in e fumi­gan­tëve	jo	fakul­ta­tive	po
l) Tra­j­tim i ujërave të shkarkim­it për­para derd­hjes për­fundimtare.

 

çak­tivizuar me mjete të besueshme

 

çak­tivizuar me mjete të besueshme

kimike/ fiz

çak­tivizuar me mjete të besueshme kimike/ fiz

 

SHTOJCA VII

KODI I REKOMANDUAR I PRAKTIKËS PËR VAKSINIMIN

(Neni 14(3))

1. Nëse vlerësi­mi i riskut tre­gon që ka një risk për sig­ur­inë dhe shën­detin e punë­mar­rësve për shkak të ekspozim­it të tyre ndaj agjen­tëve biologjikë, për të cilët ekzis­to­jnë vaksi­na të efek­t­shme, punëd­hënësi duhet t’u ofro­jë atyre vaksin­imin.
2. Vaksin­i­mi duhet të kry­het në për­puth­je me rreg­ul­lat e mirat­u­ara me urd­hër të min­istrit përgjegjës për shën­de­tës­inë. Punë­mar­rësit duhet të infor­mo­hen për për­fitimet dhe anët neg­a­tive, si të vaksinim­it, ash­tu dhe të mosvaksinim­it.
3. Vaksin­i­mi duhet të ofro­het pa pagesë për punë­mar­rësit.
4. Mund të har­to­het një cer­ti­fikatë vaksin­i­mi, e cila u vihet në dis­pozi­cion punë­mar­rësve të intere­suar dhe, sipas kërkesës, edhe autoritetit kom­pe­tent.

1. Direk­ti­va e BE-së 98/24 KE, e datës 7 prill 1998, për mbro­jt­jen e shën­de­tit dhe sig­urisë së punë­mar­rësve nga risqet e lid­hu­ra me ekspoz­imin ndaj agjen­tëve biologjikë në punë (direk­ti­va e shtatë indi­vid­uale në kup­tim të nen­it 16(1) të direk­tivës 89/391/KEE) (Celex 32000L0054).

[2] “Kufiz­i­mi fizik parë­sor” është kon­te­jneri i parë dhe/ose mje­disi i punës ku ka kon­takt të drejt­për­drejtë me agjen­të biologjikë,  që sig­uro­jnë mbro­jt­jen e punë­mar­rësve dhe të mje­dis­it jashtë tij. Kufiz­i­mi fizik parë­sor kërkon për­dorim­in e kon­te­jn­erëve të për­sh­tat­shëm, zba­timin e prak­tikave të mira mikro­bi­ologjike si dhe për­dorim­in e pajis­jeve të për­sh­tat­shme të sig­urisë, si kabi­netet e sig­urisë biologjike etj.

[3] Sipas direk­tivës 2000/54/EC “Mbi mbro­jt­jen e punon­jësve nga risqet e lid­hu­ra me ekspoz­imin ndaj agjen­tëve biologjikë në punë”.

[4] Filtër i grim­cave të ajrit me efik­a­sitet të lartë