LIGJI Nr. 8116, dt 29.3.1996 “KODI I PROCEDURËS CIVILE I REPUBLIKËS SË SHQIPËRISË”

Neni 44

Paditë kundër të miturve që nuk kanë mbushur moshën katërm­bëd­hjetë vjeç ose kundër per­son­ave që u është hequr kre­jtë­sisht zotësia për të vepru­ar, ngri­hen në gjykatën e ven­dit ku ka ban­imin për­faqë­sue­si ligjor i tyre.

 

(Ndryshuar para­grafi I me ligjin nr.8812, datë 17.5.2001, neni 17)

Si për­faqë­sues të palëve me prokurë mund të jenë:

a) avokatët;

b) bashkëshort­ët, të par­alin­durit, të paslin­durit, vëllezërit dhe motrat;

c) juristët dhe punon­jësit e tjerë të autor­izuar të insti­tu­cion­eve shtetërore ose të per­son­ave juridikë;

ç) per­son­at që lejo­hen nga gjyka­ta për të qenë për­faqë­sues në një çësht­je;

d) per­son­at e tjerë që parashiko­hen me ligj se mund të jenë për­faqë­sues të palëve.

Nuk mund të jenë për­faqë­sues të palëve:

a) per­son­at që nuk kanë mbushur moshën 18 vjeç;

b) per­son­at që u është hequr zotësia për të vepru­ar;

c) avokatët të cilëve u është pezul­lu­ar ushtri­mi i pro­fe­sion­it për aq kohë sa zgjat  kjo masë;

ç) gjyq­tarët dhe prokurorët.

Proku­ra mund të jetë e përgjithshme ose e posaçme. Ajo bëhet me shkrim sipas dis­poz­i­tave të Kodit Civ­il si dhe me gojë për­para gjykatës që shqyr­ton mos­mar­rëvesh­jen.

 

Neni 131

Kur nuk është i mundur njof­ti­mi sipas dis­poz­itës së mësipërme, njof­ti­mi bëhet në vend­ba­n­imin apo vendqen­drim­in e mar­rësit ose në zyrën apo vendin ku ushtron veprim­tar­inë tregtare, indus­tri­ale ose të arti­za­natit.

Në qoftë se mar­rësi nuk gjen­det në një nga këto vende, njof­ti­mi i dorë­zo­het një per­soni të famil­jes që ka mbushur moshën gjashtëm­bëd­hjetë vjeç, dhe kur nuk ndod­het ndon­jë prej tyre, njof­ti­mi mund të bëhet edhe nëpër­m­jet fqin­jëve, që pra­no­jnë t’ia dorë­zo­jnë atë per­son­it të thirrur, zyrës ose qen­drës së punës së tij, përveç kur i thirruri është i mitur, nën gjashtëm­bëd­hjetë vjeç ose është i pazoti për të vepru­ar.

Kur nuk është e mundur të bëhet njof­ti­mi, sipas para­grafit të mësipërm, kop­ja e njof­tim­it i dorë­zo­het portier­it të ndërtesës së banim­it, të zyrës apo të qen­drës së punës.

Në të gjitha këto raste, per­soni që merr njof­timin, duhet të nën­shkru­a­jë origji­nalin ose kop­jen e saj, duke mar­rë për­sipër detyrim­in që kop­jen tjetër t’ia dorë­zo­jë per­son­it të thirrur. Gjithash­tu bëhet shën­i­mi në kop­jen që mban nëpunësi i gjykatës edhe për mar­rëd­hëni­et e këtij per­soni me per­son­in që i drej­to­het njof­ti­mi.

 

Neni 173

Gjyki­mi me dyer të mbyl­lu­ra

Nuk lejo­het qën­dri­mi në seancë gjyqë­sore me dyer të mbyl­lu­ra i të miturve nën 16 vjeç, përveç kur ata thirren nga gjyka­ta.

Gjyka­ta mund të mos lejo­jë pjesë­mar­rjen e organ­eve të medias dhe pub­likut gjatë një pjese ose gjatë gjithë zhvil­lim­it të pro­ce­sit gjyqë­sor:

a) në interes të moralit;

b) të ren­dit pub­lik;

c) të ruat­jes së infor­ma­cionit të klasi­fikuar ose sig­urisë kom­bëtare;

ç) kur e kërko­jnë intere­sat e të miturve ose mbro­jt­ja e jetës pri­vate të palëve dhe pjesë­mar­rësve në gjyq;

d) kur për­menden sekrete tregtare ose shpik­je indus­tri­ale, nga pub­liki­mi i të cilave mund të ceno­hen intere­sa që mbro­hen me ligj;

dh) në masën e çmuar nga gjyka­ta, në rrethana të veçan­ta, pub­liki­mi mund të paragjyko­jë intere­sat e drejtë­sisë.

Vendi­mi shpal­let pub­lik­isht.

 

Neni 235

Ndal­i­mi i pyet­jes si dësh­mi­tar

Nuk mund të pyeten si dësh­mi­tarë:

- për­faqë­sue­sit e palëve në çështje,për rrethana për të cilat kanë mar­rë dijeni nga të për­faqë­suar­it e tyre për shkak të detyrës së tyre si për­faqë­sues;

- per­son­at që për shkak të metash fizike ose psikike nuk janë të aftë të kup­to­jnë drejt fak­tet që kanë rëndësi për çësht­jen dhe të bëjnë dësh­mi të rreg­ullt;

- bashkëshort­ët ende të pan­darë, fëmi­jët, prindërit, gjyshërit, ose kushërinj, në vijë të drejtë ose të tërthortë deri në shkallë të dytë, përveç kur çësht­ja ka lid­hje me prob­leme per­son­ale e famil­jare, si dhe të mitu­rit nën katërm­bëd­hjetë vjeç, përveç kur thëni­et e tyre janë të domos­doshme për zgjid­hjen e çësht­jes.

Këta per­sona ven­dosin vetë nëse do të dësh­mo­jnë dhe nuk mund të dëno­hen për refuz­imin për të bërë dësh­mi.

 

Neni 320

Në për­bër­je të gjykatave të shkallës së parë kri­jo­hen sek­sione të veçan­ta për gjykimin e:

a)mosmarrëveshjeve admin­is­tra­tive;

b)mosmarrëveshjeve tregtare;

c)mosmarrëveshjeve që lid­hen me të mitu­rit dhe famil­jen.

 

KREU IV

SHQYRTIMI I MOSMARRËVESHJEVE QË LIDHEN ME FAMILJEN

 

Neni 349

Kom­pe­ten­cat lën­dore

Sek­sionet për shqyr­timin e mos­mar­rëvesh­jeve famil­jare pranë gjykatave të shkallës së parë janë kom­pe­tente për:

a) shqyr­timin e mos­mar­rëvesh­jeve për zgjid­hjen e martesës me shkurorëz­im, për pavlef­sh­mërinë dhe për anulim­in e martesës;

b) vënien dhe heq­jen e kujdestarisë mbi të mitu­rit, mba­jt­jen për rrit­je dhe edukim të fëmi­jëve deri në zgjid­hjen e martesës dhe ndryshimin e vendim­it të gjykatës për shkak të rrethanave të reja;

c) mira­timin e birësim­it;

ç) mos­mar­rëvesh­jet lid­hur me dhënien e ndih­mës për jetesë;

d) ndar­jen e pasurisë bashkëshort­ore dhe të banesës së bashkëshort­ëve;

dh) kërke­sat për heq­jen dhe kthimin pushtetit prindëror.

 

 

A. PROCEDURA PËR VENDOSJEN E KUJDESTARISË

Neni 350

Kom­pe­ten­ca tokë­sore

Kom­pe­tent për ven­dos­jen ose heq­jen e kujdestarisë, si dhe për heq­jen ose kthimin e pushtetit prindëror, është sek­sioni përkatës i gjykatës së shkallës së parë ku banon i mituri.

 

Neni 351

E drej­ta për paraqit­jen e kërkesës në gjykatë

Kërke­sa për ven­dos­jen e kujdestarisë i paraqitet gjykatës nga të afër­mit e fëmi­jës së mitur dhe nga cili­do që merr njof­timin për mbet­jen e fëmi­jës pa prindër, për lind­jen e një fëmi­je me prindër të pan­jo­hur dhe për çdo rrethanë tjetër që ligji kërkon ven­dos­jen e kujdestarisë.

Kur në çel­jen e një tes­ta­men­ti, noteri, që bën pub­likimin e tij vihet në dijeni për cak­timin e një kujdestari, duhet të njofto­jë gjykatën jo më vonë se 10 ditë nga mar­r­ja dijeni, e cila pro­ce­don dhe ven­dos jo më vonë se 15 ditë.

 

Neni 352

I mituri që ka mbushur moshën 16 vjeç mund të ushtro­jë vetë të drejtën që t’i drej­to­het gjykatës për ven­dos­jen e kujdestarisë.

 

Neni 353

Cak­ti­mi i kujdestarisë

Gjyka­ta emëron një kujdestar të vetëm edhe kur janë disa vëllezër e motra të mitur. Kur ka kon­flikt midis intere­save të të miturve, ajo mund të cak­to­jë edhe një kujdestar tjetër ose disa kujdestarë.

 

Neni 354

Gjyka­ta emëron si kujdestar per­son­in e cak­tu­ar me tes­ta­ment dhe, në mungesë të tij, një nga të afër­mit në lin­jë të drejtë dhe, pas kësaj, në lin­jë të tërthortë.

Gjyka­ta, nëse vlerë­son se zgjid­h­ja nuk është bërë në interes të fëmi­jës, vepron vetë për cak­timin e kujdestar­it.

 

Neni 355

Kujdestari i posaçëm

Gjyka­ta emëron një kujdestar të posaçëm, kur këtë e kërko­jnë intere­sat e të mitu­rit.

Kujdestaria e posaçme hiqet, kur pusho­jnë shkaqet për të cilat është ven­do­sur.

 

Neni 356

Pyet­ja e të mitu­rit nga gjyka­ta

Gjyka­ta, për­para se të pro­ce­do­jë për emërim­in e kujdestar­it, duhet të pyesë edhe të miturin, kur ai e ka mbushur moshën 10 vjeç.

Kujdestaria merr fund kur i mituri mbush moshën 18 vjeç ose kur e mitu­ra mar­to­het para kësaj moshe.

 

Neni 357

Zëvendësi­mi i kujdestar­it

Me kërkesën e per­son­ave të për­men­dur në nenin 351, gjyka­ta e heq kujdestarin në çdo kohë dhe e zëvendë­son me një tjetër, kur vëren se ai ka shpër­dorur të drej­tat që i tako­jnë si kujdestar, kur është treguar i paku­jdesshëm në kry­er­jen e detyrës ose kur me mënyra të tjera ka vënë në rrezik intere­sat e të mitu­rit, si dhe kur vetë kujdestari kërkon shkarkimin e tij për shkaqe të arsyeshme.

Gjyka­ta mund ta heqë kujdestarin vetëm pasi ta ketë dëgjuar ose njof­tu­ar atë rreg­ull­isht.

 

B. GJYKIME NË LIDHJE ME MARTESËN

 

Neni 358

Padia për shkurorëz­im

Padia për zgjid­hjen e martesës me shkurorëz­im, përveç sa parashiko­het në nenin 154 të këtij Kodi, duhet të përm­ba­jë edhe:

- iden­titetin e fëmi­jëve të mitur dhe pranë cilit nga bashkëshort­ët ose ndon­jë per­soni tjetër bashkë­je­to­jnë;

- burimet dhe sas­inë e të ard­hu­rave që sig­uron çdo bashkëshort, nëse kanë fëmi­jë të mitur ose ndon­jëri prej tyre është i paaftë për punë;

- pasur­inë e për­bashkët që kanë bashkëshort­ët, nëse kërko­jnë pjesë­timin e saj;

Kërkesë­padisë i bashkëngjiten:

- cer­ti­fika­ta e martesës dhe cer­ti­fikatat e lind­jes së fëmi­jëve.

 

Neni 360

Kërkesë­pa­dia e për­bashkët e të dy bashkëshort­ëve duhet të shoqëro­het me një mar­rëvesh­je me shkrim të tyre, lid­hur me lënien për rrit­je dhe edukim të fëmi­jëve të tyre të mitur, mbi të ard­hu­rat e nevo­jshme për rrit­jen dhe edukimin e tyre, kon­tributin e secilit dhe nëse do ta qua­jnë të nevo­jshme edhe rreg­ul­lim­in e mar­rëd­hënieve të tyre pasurore të ndërsjel­la.

Kur e çmon të arsyeshme, dhe sipas rrethanave që parashtro­jnë palët, gjyka­ta mund të pra­no­jë edhe një mar­rëvesh­je të pjesshme për disa nga çësht­jet që u intere­so­jnë bashkëshort­ëve.

 

Neni 363

Pezul­li­mi i gjykim­it me kërkesën e gruas shtatzënë

Kur gru­a­ja është shtatzënë, me kërkesën e saj, gjyka­ta pezul­lon gjykimin e padisë së shkurorëzim­it, gjer­sa fëmi­ja të arri­jë moshën një vjeç.

 

Neni 364

Bashki­mi i kërkimeve të tjera

Në pad­inë për shkurorëz­im kërko­het edhe detyri­mi i bashkëshort­it tjetër, për të për­bal­lu­ar shpen­zimet për ushqimin dhe edukimin e fëmi­jëve, shpen­zimet për jetesë të bashkëshort­it nevo­j­tar, në rastet e parashikuara nga ligji, si dhe kërki­mi i dhurimeve dhe pjesë­ti­mi i pasurisë bashkëshort­ore, përveç kur kjo do të vështirë­sonte shqyr­timin e çësht­jes. Në një rast të tillë, gjyka­ta veçon pad­inë e shkurorëzim­it nga paditë e tjera të lid­hu­ra me të.

 

Neni 365

Mar­r­ja e masave të përkohshme

Gjyka­ta, me kërkesën e palës së intere­suar, mund të mar­rë masa të përkohshme për ushqimin dhe edukimin e fëmi­jëve të mitur, për ushqimin e bashkëshort­it, kur ligji parashikon një të drejtë të tillë, për sig­urim­in e banesës, si dhe për­dorim­in e pasurisë së vënë gjatë martesës.

Vendi­mi për mar­rjen e një mase të përkohshme ka fuqi derisa të jepet vendi­mi për­fundim­tar, por ai mund të ndryshohet apo të shfuqi­zo­het nga gjyka­ta, kur çmon se kanë ndryshuar rrethanat ose kur vendi­mi është mar­rë mbi të dhë­na jo të sak­ta e të plota.

 

Neni 523

Detyri­mi për bashkëpunim

Kur për ekzeku­timin e detyrueshëm është e nevo­jshme të çelet bane­sa ose ndon­jë ndërtesë tjetër e deb­itorit, pa pran­inë e tij ose të një per­soni mad­hor të famil­jes së tij, me kërkesë të përm­barue­sit gjyqë­sor, dety­ro­het të jetë i pran­ishëm për­faqë­sue­si i një­sisë së qev­eris­jes ven­dore. Në çdo rast, përm­barue­si gjyqë­sor kërkon edhe pjesë­mar­rjen e dy dësh­mi­tarëve të tjerë.

Në rast nevo­je, me kërkesë të përm­barue­sit gjyqë­sor, Poli­cia e Ren­dit dety­ro­het ta mbësht­esë atë gjatë pro­ce­du­rave të ekzeku­tim­it.

Kur për ekzeku­timin e detyrueshëm është e nevo­jshme të prishet objek­ti, të liro­het tru­al­li, të pezul­lo­hen punimet, me kërkesë të përm­barue­sit gjyqë­sor, inspek­torati ndër­ti­mor pranë pushtetit ven­dor dhe Inspek­torati Kom­bë­tar dety­ro­hen të mbësht­esin përm­baruesin gjyqë­sor gjatë pro­ce­du­rave të ekzeku­tim­it.

Për ekzeku­timin e titu­jve ekzeku­tivë, me objekt “Takim dhe kujdestari fëmi­je”, përm­barue­si gjyqë­sor kërkon asis­tencën e psiko­logut, kur ky i fun­dit është i detyru­ar në bazë të ligjit për bashkëpunim.

 

Neni 529

Sendet mbi të cilat nuk mund të vihet sekue­stro­ja

(Shtu­ar pika 8 me ligjin nr.10 052, datë 29.12.2008, neni 25)

Për­jash­to­hen nga sekuestri­mi i pasurisë së deb­itorit:

1. sendet e për­dorim­it per­son­al të deb­itorit dhe të famil­jes së tij si: vesh­jet, shtre­sat, mbule­sat, mobil­jet për aq sa ato janë të nevo­jshme për jetesën e tyre;

2. ushqimet dhe lëndët djegëse që i nevo­jiten deb­itorit dhe famil­jes së tij për tre muaj;

3. deko­ratat dhe sende kuj­ti­mi, letra, shkre­sa të famil­jes dhe librat pro­fe­sion­alë;

4. librat, veg­lat muziko­re, mjetet e artit që nevo­jiten për veprim­tar­inë shken­core dhe artis­tike të deb­itorit dhe të famil­jes së tij;

5. deri 3 dynymë tokë, 2 kaf­shë për punimin e tokës, 1 lopë, 6 dele ose 6 dhi, fara për mbjell­jen e ardhshme, si dhe ushqi­mi i këtyre kaf­shëve për 3 muaj për per­son­at që jeto­jnë me punë bujqë­sore ose bleg­torale;

6. ndih­ma që u jepet nënave me shumë fëmi­jë ose të vetme, pen­sionet e ple­qërisë, të inva­liditetit ose famil­jarë ose bur­sa e studim­it përveç kur detyri­mi është për ushqim. Në këtë rast nuk mund të sekue­stro­het më shumë se 1/2 e shumës së pen­sion­it ose të bursës;

7. fru­tat naty­rore një muaj para se ato të piqen.

8. Sendet e nevo­jshme të punës për sig­urim­in e jetesës.

 

 

Lexo të plotë Kodin e Pro­ce­durës Civile, Neni 1‑Neni 152

Lexo të plotë Kodin e Pro­ce­durës Civile, Neni 153-Neni 302

Lexo të plotë Kodin e Pro­ce­durës Civile, Neni 303-Neni 451

Lexo të plotë Kodin e Pro­ce­durës Civile, Neni 452-Neni 621