LIGJ Nr. 9970, datë 24.7.2008 “PËR BARAZINË GJINORE NË SHOQËRI”

Neni 9

Masat e veçan­ta

Nuk për­bëjnë diskri­m­in­im për shkak të gjin­isë rastet kur shteti merr masa të veçan­ta, përf­shirë edhe dis­pozi­ta ligjore, që syn­o­jnë:

a) mbro­jt­jen e posaçme të grave gjatë shtatzënë­sisë dhe lind­jes, të nënave të reja, si dhe të prindërve të rinj, për shkak të lind­jes naty­rore ose të adop­ti­m­it të fëmi­jës, duke kri­juar kushte për mbro­jt­jen dhe lehtësimin e tyre në punë; në sig­urimet shoqërore e ndih­mat sociale; në sig­urim­in e ndih­mës së nevo­jshme shën­de­të­sore për nënën dhe fëmi­jën; në sig­urim­in dhe nxit­jen e sis­temit të shër­bimeve sociale, duke favorizuar zhvil­lim­in e rrjetit të çerd­heve e kop­shteve;

b) lehtësimin e ndih­mën për per­son­at, që kanë përgjegjësi të veçan­ta në famil­je, për shkak të përku­jdesjes së përdit­shme ndaj anë­tarëve të paaftë të famil­jes, për shkak të moshës, paaftë­sisë fizike apo men­dore ose për shkaqe të tjera paaftësie.

c) kufizimet për të punuar në disa sek­torë të punëve të rën­da dhe të rrezik­shme për gratë shtatzë­na dhe ato me fëmi­jë në gji. Këto kufiz­ime do të rishiko­hen peri­odik­isht, në varësi të njo­hurive shken­core e teknike dhe sipas nevo­jave që paraqiten.

Neni 17

Veprimet diskrim­in­uese të punëd­hënësit

1. Veprimet e punëd­hënësit në sek­torin pub­lik ose pri­vat janë diskrim­in­uese, nëse, për shkak të gjin­isë:

a) për­dor stan­darde ose/dhe pro­ce­du­ra të difer­en­cuara ndaj punë­mar­rësve për rekru­timin, tra­jn­imin dhe ritra­jn­imin, pro­movimin në detyrë, nxit­jen pro­fe­sion­ale, menax­himin dhe shpërn­dar­jen e punës, kohëzg­jat­jen dhe kushtet e provës, sig­urimet shoqërore dhe për­fitimet në rastet e dal­jes në pen­sion, papunë­sisë, sëmund­jes, inva­liditetit, paaftë­sisë për punë, të drejtën e lejes dhe të lejes së paguar, mbro­jt­jen e shën­de­tit dhe të sig­urisë në punë, pagesën për punë me vlerë të barabartë, pjesë­mar­rjen në orga­ni­zatat sindikale, përveçse për shkaqe objek­tive dhe të arsyeshme, të parashikuara në nenin 9 të këtij ligji;

b) kri­jon kushte pune të difer­en­cuara për punë­mar­rësit e të njëjtit niv­el;

c) ndërmerr dën­im disi­plinor ndaj punë­mar­rësit, ndryshon kushtet e punës, e trans­fer­on në një punë tjetër, shkur­ton vende pune, pushon apo largon nga puna ose për­fun­don kon­tratën e punës;

ç) ven­dos në poz­itë të dis­fa­vor­shme punë­mar­rësin, për shkak të një ankese ndaj veprimeve të mësipërme të punëd­hënësit.

2. Ndalo­het diskri­m­in­i­mi në përzg­jed­hjen e një kan­di­dati për punë dhe për­fundi­mi i mar­rëd­hënieve të punës nga punë­mar­rësi për shkaqe të mëmë­sisë, mundë­sisë për shtatzënësi në të ardhmen, shtatzënë­sisë, përgjegjë­sisë prindërore, gjend­jes civile, përgjegjë­sive famil­jare. Nuk për­bën diskri­m­in­im nëse ven­di i punës është për­cak­tu­ar nga Këshilli i Min­is­trave si i vështirë ose i rrezik­shëm për shën­detin e nënave me fëmi­jë në gji dhe për gratë shtatzë­na.

3. Gjatë pro­ce­seve të rior­ga­nizim­it dhe reformim­it të vendeve të punës, punëd­hënësi respek­ton rreg­ul­lat e për­faqësim­it të barabartë gji­nor në për­fundimin e mar­rëd­hënieve të punës.

Neni 21

Të drej­tat e punë­mar­rësit për respek­timin e parimeve të barazisë gji­nore

Punë­mar­rësit fem­ra dhe meshkuj kanë të drejtë që pa asnjë diskri­m­in­im për shkak të gjin­isë:

a) të zgjed­hin lirisht pro­fe­sion­in dhe vendin e punës, sis­temin e për­gatit­jes dhe për­sos­jes pro­fe­sion­ale dhe të kual­i­fikim­it të pandër­pre­rë, të mësim­it të zanat­eve, të ngri­hen në përgjegjësi, të kenë punë të qën­drueshme;

b) të kenë të njëj­tat mundësi punësi­mi, përf­shirë zba­timin e të njëj­tave kritere të përzg­jed­hjes për punësim;

c) të infor­mo­hen nga punëd­hënësi për vendet e lira të punës dhe të drej­tat e tyre mbi mundësitë e barabar­ta në mar­rëd­hëni­et e punës;

ç) të kenë pagë të barabartë për punë me vlerë të barabartë, përf­shirë shpër­blimet, për tra­j­tim të barabartë për punë me vlerë të barabartë, si dhe për tra­j­tim të barabartë lid­hur me vlerësimin e cilë­sisë së punës;

d) të kenë sig­urime shoqërore, veçanër­isht në rastet e dal­jes në pen­sion, të papunë­sisë apo të hum­b­jes së aftë­sisë së përkohshme për punë;

dh) të kenë mbro­jt­jen e shën­de­tit dhe sig­urim­in në punë, përf­shirë rua­jt­jen e funk­sion­it të riprod­him­it;
e) të mos diskrim­i­no­hen ose pushohen nga puna për shkak të martesës ose gratë për shkak të shtatzënë­sisë ose amë­sisë dhe të garan­to­het e drej­ta efek­tive për punë;

ë) të kenë të drejtë të për­fi­to­jnë kom­pen­sime për fëmi­jët që kanë në ngarkim;

f) të kenë mbështet­jen dhe inku­ra­jimin e sis­temit të shër­bimeve sociale të nevo­jshme, për t’u lejuar prindërve punë­mar­rës të gër­sheto­jnë detyrimet famil­jare me përgjegjësitë pro­fe­sion­ale;

g) të mar­rin infor­ma­cion me shkrim nga punëd­hënësi, pas paraqit­jes së një kërkese, lid­hur me natyrën dhe qël­lim­in e tra­jnim­it, ekspe­ri­encën në punë dhe të kual­i­fikimeve të tjera që pati per­soni i gjin­isë tjetër, i cili fitoi të drejtën, u përzgjodh, u pro­movua në një pozi­cion ose vend të lirë pune;

gj) të anë­tarë­so­hen dhe të aktivi­zo­hen në orga­ni­zatat sindikale dhe në çdo orga­ni­za­të tjetër pro­fe­sion­ale.

Neni 23

Vlerësi­mi i punës së papaguar

1. Puna e papaguar e fem­rave dhe e meshku­jve vlerë­so­het kon­tribut për zhvil­lim­in e famil­jes dhe të shoqërisë, në rast kur ai/ajo:

a) kujde­set për mirëqe­nien e famil­jes;

b) kujde­set për fëmi­jët;

c) kujde­set për anë­tarë të tjerë të famil­jes;

ç) punon në bujqësi dhe ekono­mi famil­jare.

2. Sub­jek­tet e për­cak­tu­ara në pikën 1 të këtij neni për­fi­to­jnë nga shër­bimet në komu­nitet, poli­tikat e punës dhe të punësim­it, si dhe të formim­it pro­fe­sion­al në bazë të legjis­la­cionit në fuqi.

Lexo të plotë ligjin