KONVENTA NR. 102 E ORGANIZATËS NDËRKOMBËTARE TË PUNËS “PËR SIGURIMET SHOQËRORE (STANDARDET MINIMALE)”

Neni 1

Në këtë Kon­ven­të:

a) ter­mi “i për­cak­tu­ar” nënkup­ton i ven­do­sur nga apo sipas lig­jeve dhe akteve nën­ligjore të ven­dit;

b) ter­mi “rezi­dencë” nënkup­ton rezi­dencën e rreg­ullt në ter­ri­torin e ven­dit anë­tar dhe ter­mi “rezi­dent” nënkup­ton një per­son rezi­dent i rreg­ullt në ter­ri­torin e ven­dit anë­tar;

c) ter­mi “bashkëshorte” nënkup­ton një bashkëshorte që mba­het nga bashkëshorti i saj;

d) ter­mi “vejushë” nënkup­ton një grua që mba­hej nga bashkëshorti i saj në kohën e vdek­jes së tij;

e) ter­mi “fëmi­jë” nënkup­ton një fëmi­jë nën moshën shkol­lore apo nën moshën 15-vjeç, siç për­cak­to­het;

f) ter­mi “peri­ud­hë kual­i­fiki­mi” nënkup­ton një peri­ud­hë kon­tribu­ti ose një peri­ud­hë punësi­mi, ose një peri­ud­hë rezi­dence, ose një kom­bin­im i tyre, si të për­cak­to­het.

2. Në nenet 10, 34, 49, ter­mi “për­fitim” nënkup­ton një për­fitim direkt në for­mën e përku­jdesjes ose një për­fitim indi­rekt, që kon­sis­ton në rim­bur­simin e shpen­z­imeve të për­bal­lu­ar, nga per­soni i intere­suar.

Neni 9

Per­son­at e mbro­j­tur do të përf­shi­jnë:

a) grupe të cak­tu­ara të punon­jësve, që për­bëjnë jo më pak se 50 % të të gjithë punon­jësve, si dhe bashkëshort­et dhe fëmi­jët e tyre;

b) grupe të cak­tu­ara të pop­ull­sisë ekonomik­isht aktive, që për­bëjnë jo më pak se 20 për qind të të gjithë rezi­den­tëve, si dhe bashkëshort­et dhe fëmi­jët e tyre.

c) grupe të cak­tu­ara të rezi­den­tëve, që përf­shi­jnë jo më pak se 50 për qind të të gjithë rezi­den­tëve;

d) kur është në fuqi një deklaratë e bërë sipas nen­it 3, grupe të cak­tu­ara të punon­jësve, që për­bëjnë jo më pak se 50 për qind të të gjithë punon­jësve në vende pune në indus­tri, që kanë punë­suar 20 apo më shumë per­sona, si dhe bashkëshort­ët dhe fëmi­jët e tyre.

Neni 32

Rastet e mbu­lu­ara do të përf­shi­jnë kat­e­goritë e mëposhtme, të cilat vijnë si rezul­tat i aksi­den­teve apo sëmund­jeve të për­cak­tu­ara si të lid­hu­ra me punësimin:

a) një gjend­je patologjike;

b) paaftësia për punë, që rezul­ton nga një gjend­je e tillë dhe që ndër­pret të ard­hu­rat, siç për­cak­to­het nga lig­jet dhe aktet nën­ligjore të ven­dit.

c) hum­b­ja e përgjithshme e aftë­sisë për të sig­u­ru­ar të ard­hu­ra apo hum­b­ja e pjesshme në një shkallë të cak­tu­ar, e cila ka gjasa të bëhet e përher­shme, apo hum­b­ja përkatëse e aftë­sisë;

d) hum­b­ja e përkrah­jes që pëson vejusha apo fëmi­ja nga vdek­ja e mba­jtësit të famil­jes; në rastin e një të veje, e drej­ta për për­fitim mund të kushtë­zo­het në për­puth­je me lig­jet me aktet nën­ligjore të ven­dit me të qen­it e saj e paaftë për të mba­j­tur vetveten.

Neni 33

Në per­son­at e mbro­j­tur do të përf­shi­hen:

a) grupe të cak­tu­ara të punon­jësve, që për­bëjnë jo më pak se 50 për qind të të gjithë punon­jësve, dhe për për­fitim në rast vdek­je­je të mba­jtësit të famil­jes, edhe bashkëshort­et edhe fëmi­jët e tyre;

b) kur është në fuqi një deklaratë në për­puth­je me nenin 3, grupe të cak­tu­ara punon­jë­sish, që për­bëjnë jo më pak se 50 për qind të të gjithë punon­jësve në vende pune në indus­tri, që punë­so­jnë 20 apo më shumë punon­jës, dhe për për­fitim në rast vdek­je­je të mba­jtësit të famil­jes, edhe bashkëshort­et dhe fëmi­jët e tyre.

Neni 37

Për­fiti­mi i speci­fikuar në nenet 34 dhe 36, në një rast të mbu­lu­ar, do të sig­uro­het të pak­tën për një per­son të mbro­j­tur, i cili ka qenë i punë­suar në ter­ri­torin e shtetit anë­tar në kohën e aksi­den­tit, nëse dëm­ti­mi ka ndod­hur për shkak të aksi­den­tit apo në kohën e mar­rjes së sëmund­jes, nëse dëm­ti­mi është për shkak të sëmund­jes, dhe për page­sat e rreg­ull­ta për vdek­jen e mba­jtësit të famil­jes, edhe për vejushat dhe fëmi­jët e per­son­it në fjalë.

Neni 40

Rastet e mbu­lu­ara do të jenë përgjegjësia për mba­jt­jen e fëmi­jëve, siç parashiko­het.

Neni 42

Për­fiti­mi do të jetë:

a) një pagesë e rreg­ullt, që i jepet çdo per­soni të mbro­j­tur që ka plotë­suar peri­ud­hën e për­cak­tu­ar kual­i­fikuese;

b) sig­uri­mi, për apo në lid­hje me fëmi­jët, i ushqim­it, veshm­bat­h­jes, stre­him­it, ditëve
të pushim­it apo ndih­mës shtëpi­ake;

c) një kom­bin­im i (a) dhe (b).

Neni 44

Vlera e përgjithshme e për­fitimeve të dhë­na në për­puth­je me nenin 42 për per­son­at e mbro­j­tur duhet të jetë e tillë që të për­faqë­so­jë:

a) 3 për qind të pagës së një punë­tori të zakon­shëm, të rrit­ur, të sek­sit mashkull, siç për­cak­to­het në rreg­ul­lat e parashikuara në nenin 66, shumëzuar me num­rin e përgjithshëm të fëmi­jëve të per­son­ave të mbro­j­tur;

b) 1,5 për qind e pagës së deklaru­ar, shumëzuar me num­rin e përgjithshëm të fëmi­jëve të të gjithë rezi­den­tëve.

Neni 60

1. Në rastet e mbu­lu­ara përf­shi­het hum­b­ja e mbështet­jes në rastin e per­son­it të ve apo të fëmi­jës si rezul­tat i vdek­jes së mba­jtësit të famil­jes; në rastin e per­son­it të ve, e drej­ta e për­fitim­it mund të kushtë­zo­het, në për­puth­je me lig­jet dhe aktet nën­ligjore të ven­dit, me një gjend­je pamundësie për të mba­j­tur veten.

2. Lig­jet dhe aktet nën­ligjore të ven­dit mund të parashiko­jnë që për­fiti­mi i një per­soni dhënë ndryshe, mund të ndër­pritet, nëse ky per­son është i angazhuar në një aktivitet fitim­prurës të parashikuar apo që për­fiti­mi, nëse është kon­tribu­tiv, mund të reduk­to­het kur të ard­hu­rat e për­fitue­sit e kalo­jnë masën e parashikuar dhe nëse është jokon­tribu­tiv, mund të reduk­to­het kur të ard­hu­rat e për­fitue­sit apo mjetet e tjera të tij apo të dyja së bashku e kalo­jnë një shumë të për­cak­tu­ar.

Neni 61

Në per­son­at e mbro­j­tur përf­shi­hen:

a) bashkëshort­et dhe fëmi­jët e mba­jtësve të famil­jes në gru­pet e parashikuara të punon­jësve që për­bëjnë jo më pak se 50 për qind të të gjithë punon­jësve;

b) bashkëshort­et dhe fëmi­jët e mba­jtësve të famil­jes në gru­pet e parashikuara të pop­ull­sisë ekonomik­isht aktive, grupe që për­bëjnë jo më pak se 20 për qind të të gjithë rezi­den­tëve;

c) të gjitha vejushat dhe fëmi­jët rezi­den­të që kanë hum­bur mba­jtësin e famil­jes së tyre, kur mjetet e jetesës së të cilëve gjatë rastit nuk i kalo­jnë kufi­jtë e parashikuar në mënyrë që të për­puthen me kërke­sat e nen­it 67;

d) kur në fuqi është një deklaratë në bazë të nen­it 3, bashkëshort­et dhe fëmi­jët e mba­jtësve të famil­jes në gru­pet e parashikuara të punon­jësve, grupe të cilat për­bëjnë jo më pak se 50 për qind të të gjithë punon­jësve në vendet e punës në indus­tri me 20 apo më shumë per­sona.

Neni 63

1. Për­fiti­mi i speci­fikuar në nenin 62, në një rast të mbu­lu­ar, jepet të pak­tën:

a) për një per­son të mbro­j­tur, mba­jtësi i famil­jes së të cilit ka plotë­suar, në për­puth­je me rreg­ul­lat e për­cak­tu­ara, një peri­ud­hë kual­i­fiki­mi, që mund të jetë 15 vjet kon­tribuim apo punësim, apo 10 vjet rezi­dencë;

b) kur, në parim, bashkëshort­et dhe fëmi­jët .e të gjithë per­son­ave ekonomik­isht aktivë janë të mbro­j­tur, një per­soni të mbro­j­tur, mba­jtësi i famil­jes së të cilit ka plotë­suar një peri­ud­hë kual­i­fiki­mi prej tre vjetësh kon­tribui­mi dhe kur në lid­hje me këtë mba­jtës të famil­jes, për sa kohë që ai ka qenë në moshë pune, është paguar një shumë mesa­tare vje­tore kon­tribu­tive e parashikuar.

2. Kur për­fiti­mi i refer­u­ar në para­grafin 1 kushtë­zo­het me një peri­ud­hë min­i­male kon­tribui­mi apo punësi­mi, jepet një për­fitim i reduk­tu­ar të pak­tën:

a) për një per­son të mbro­j­tur, mba­jtësi i famil­jes së të cilit ka plotë­suar, në për­puth­je me rreg­ul­lat e për­cak­tu­ara, një peri­ud­hë kual­i­fiki­mi prej pesë vjetësh kon­tribui­mi apo punësi­mi;

b) kur, në parim, bashkëshort­et dhe fëmi­jët e të gjithë per­son­ave ekonomik­isht aktivë janë të mbro­j­tur, për një per­son të mbro­j­tur, mba­jtësi i famil­jes së të cilit ka plotë­suar një peri­ud­hë kual­i­fiki­mi prej tre vjetësh kon­tribui­mi dhe kur në lid­hje me këtë mba­jtës të famil­jes, për­sa kohë që ai ka qenë në moshë pune, është paguar gjys­ma e shumës mesa­tare vje­tore e kon­tributeve, e parashikuar në për­puth­je me nën­para­grafin (b) të para­grafit 1 të këtij neni.

3. Kërke­sat e para­grafit 3 të këtij neni kon­sidero­hen të plotë­so­hen, kur një për­fitim, i llog­a­r­it­ur në për­puth­je me kërke­sat e pjesës XI, por në një përqind­je prej dhjetë pikësh më të ulë­ta sesa paraqitet në tabelën bashkëngji­tur asaj pjese për për­fituesin stan­dard të intere­suar, i jepet të pak­tën një per­soni të mbro­j­tur, mba­jtësi i famil­jes së të cilit ka plotë­suar, në për­puth­je me rreg­ul­lat e parashikuara, pesë vjet peri­ud­hë kon­tribui­mi, punësi­mi apo rezi­dence.

4. Mund të bëhet një reduk­tim pro­por­cional i përqind­jes së treguar në tabelën e bashkëlid­hur pjesës XI, kur peri­ud­ha e kual­i­fikim­it për për­fitimin që i kor­re­spon­don përqind­jes së reduk­tu­ar i kalon pesë vjet kon­tribui­mi apo kohë punësi­mi, por është më e vogël se 15 vjet kon­tribute apo kohë punësi­mi; për­fiti­mi i reduk­tu­ar do të paguhet në për­puth­je me para­grafin 2 të këtij neni.

5. Në mënyrë që një grua pa fëmi­jë, që pre­supo­zo­het të jetë e paaftë për të mbu­lu­ar shpen­zimet e jetesës, të fito­jë të drejtën e për­fitim­it famil­jar, mund. të kërko­het që ajo të ketë plotë­suar një peri­ud­hë min­i­mum martese.

Neni 67

Në rastin e pagesës peri­odike, për të cilën apliko­het ky nen:

a) masa e për­fitim it do të për­cak­to­het sipas një shkalle të për­cak­tu­ar apo një shkalle
të fik­suar nga autoritetet pub­like kom­pe­tente në për­puth­je me rreg­ul­la të për­cak­tu­ara;

b) kjo masë për­fiti­mi mund të reduk­to­het vetëm në atë masë që mjetet e tjera të famil­jes së për­fitue­sit kalo­jnë masat bazë të për­cak­tu­ara apo masat bazë të fik­suara nga autoriteti pub­lik kom­pe­tent në për­puth­je me rreg­ul­la të për­cak­tu­ara:

IX Për­fitim inva­liditetit Bur­ri me gru­an me dy fëmi­je 40

X Për­fitim për famil­jen Vejushe me dy fëmi­je 40

Neni 71

1. Kos­tot e për­fitimeve, të dhë­na në për­puth­je me këtë Kon­ven­të dhe kos­to­ja e admin­istrim­it të këtyre për­fitimeve do të për­bal­lo­hen kolek­tivisht nga kon­tributet e sig­urimeve apo tak­sat, apo të dyja së bashku, në mënyrë të atil­lë që të evi­to­jnë kri­jimin e vështirë­sive për per­son­at me pak mjete jetese dhe merr parasysh gjend­jen ekonomike të ven­dit anë­tar dhe të gru­peve të per­son­ave të mbro­j­tur.

2. E gjithë masa e kon­tributeve të sig­urimeve që për­bal­lo­het nga punon­jësit nuk do të kalo­jë 50 për qind të total­it të burimeve finan­cia­re të alokuara për mbro­jt­jen e punon­jësve dhe të bashkëshort­eve e fëmi­jëve të tyre. Për t’u sig­u­ru­ar që ky kusht është plotë­suar, të gjitha për­fitimet e dhë­na nga ven­di anë­tar, në për­puth­je me këtë Kon­ven­të, përveç për­fitim­it famil­jar dhe, nëse jepet nga një degë e veçan­të, edhe për­fiti­mi për aksi­dent në punë, mund të mer­ren së bashku.

3. Shteti anë­tar do të pra­no­jë përgjegjës­inë për dhënien në kohë të për­fitimeve në për­puth­je me këtë Kon­ven­të dhe do të mar­rë të gjitha masat për këtë qël­lim; ai do të sig­uro­jë, kur është e për­sh­tat­shme, që studimet e nevo­jshme aktu­ar­i­ale dhe llog­a­r­it­jet lid­hur me ekuilib­rin finan­ciar do të bëhen peri­odik­isht dhe në çdo rast, para çdo ndryshi­mi të për­fitimeve, masës së kon­tributeve të sig­urim­it apo tak­save të alokuara për të mbu­lu­ar rastet në fjalë.